<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD Journal Publishing DTD v3.0 20080202//EN" "http://dtd.nlm.nih.gov/publishing/3.0/journalpublishing3.dtd">
<article article-type="research-article" dtd-version="3.0" xml:lang="es" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	
	<front>
		
		<journal-meta>
			<journal-id journal-id-type="publisher-id">REDC</journal-id>
			<journal-title-group>
				<journal-title>Revista Espa&#x00F1;ola de Documentaci&#x00F3;n Cient&#x00ED;fica</journal-title>
				<abbrev-journal-title>Rev. Esp. Doc. Cient.</abbrev-journal-title>
			</journal-title-group>
			<issn pub-type="ppub">0210-0614</issn>
			<issn pub-type="epub">1988-4621</issn>
			<publisher>
				<publisher-name>Consejo Superior de Investigaciones Cient&#x00ED;ficas</publisher-name>
			</publisher>
		</journal-meta>
		
		<article-meta>
			<article-id pub-id-type="publisher-id">redc.2018.3.1517</article-id>
			<article-id pub-id-type="doi">10.3989/redc.2018.3.1517</article-id>
			
			<article-categories>
				<subj-group subj-group-type="heading">
				<subject>ESTUDIOS / RESEARCH STUDIES</subject>
				</subj-group>
			</article-categories>
			
			<title-group>
				<article-title>Patentes sobre fotograf&#x00ED;a en Espa&#x00F1;a (1839-1939). An&#x00E1;lisis documental: contenidos y solicitantes</article-title>
				<trans-title-group xml:lang="en">
				<trans-title>Patents related to photography in Spain (1839-1939). Documentary analysis: contents and applicants</trans-title>
				</trans-title-group>
				<alt-title alt-title-type="running-head">Patentes sobre fotograf&#x00ED;a en Espa&#x00F1;a (1839-1939). An&#x00E1;lisis documental: contenidos y solicitantes</alt-title>
			</title-group>
			
			<contrib-group>
		
				<contrib contrib-type="author" corresp="yes">
					<name>
					 <surname>S&#x00E1;nchez-Vigil</surname>
					 <given-names>Juan Miguel</given-names>
					</name>
					<xref ref-type="aff" rid="U1"/>
					<xref ref-type="corresp" rid="cor1"/>
				</contrib>
				
				<contrib contrib-type="author" corresp="yes">
					<name>
					 <surname>Olivera-Zaldua</surname>
					 <given-names>Mar&#x00ED;a</given-names>
					</name>
					<xref ref-type="aff" rid="U2"/>
					<xref ref-type="corresp" rid="cor2"/>
				</contrib>
				
				<contrib contrib-type="author" corresp="yes">
					<name>
					 <surname>Marcos-Recio</surname>
					 <given-names>Juan Carlos</given-names>
					</name>
					<xref ref-type="aff" rid="U3"/>
					<xref ref-type="corresp" rid="cor3"/>
				</contrib>
			</contrib-group>
					
			<aff id="U1">Facultad de Ciencias de la Documentaci&#x00F3;n, Universidad Complutense de Madrid</aff>
			<aff id="U2">Facultad de Ciencias de la Documentaci&#x00F3;n, Universidad Complutense de Madrid</aff>
			<aff id="U3">Facultad de Ciencias de la Informaci&#x00F3;n, Universidad Complutense de Madrid</aff>
			
			<author-notes>
				<corresp id="cor1">Correo-e: <email xlink:href="jmvigil@ucm.es">jmvigil@ucm.es</email>
					ORCID iD: <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://orcid.org/0000-0002-1640-9295">https://orcid.org/0000-0002-1640-9295</ext-link>
				</corresp>
				
				<corresp id="cor2">Correo-e: <email xlink:href="molivera@ucm.es">molivera@ucm.es</email>
					ORCID iD: <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://orcid.org/0000-0001-6335-9094">https://orcid.org/0000-0001-6335-9094</ext-link>
				</corresp>
				
				<corresp id="cor3">Correo-e: <email xlink:href="jmarcos@ucm.es">jmarcos@ucm.es</email>
					ORCID iD: <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://orcid.org/0000-0003-0890-1092">https://orcid.org/0000-0003-0890-1092</ext-link>
				</corresp>
			</author-notes>
			
			<pub-date pub-type="epub">
				<day>30</day>
				<month>09</month>
				<year>2018</year>
			</pub-date>
			
			<pub-date pub-type="collection">
			<year>2018</year>
			</pub-date>
			
			<volume>41</volume>
			<issue>3</issue>
		
			<elocation-id>e210</elocation-id>
		
			<history>
			
				<date date-type="received">
					<day>22</day>
					<month>09</month>
					<year>2017</year>
				</date>
				<date date-type="rev-recd1">
					<day>10</day>
					<month>11</month>
					<year>2017</year>
				</date>
				<date date-type="accepted">
					<day>10</day>
					<month>11</month>
					<year>2017</year>
				</date>
			</history>
		 
			<permissions>
				<copyright-statement>&#x00A9; 2018 CSIC</copyright-statement>
				<copyright-year>2018</copyright-year>
				<license license-type="open-access" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/">
					<license-p>Este es un art&#x00ED;culo de acceso abierto distribuido bajo los t&#x00E9;rminos de la licencia de uso y distribuci&#x00F3;n Creative Commons Reconocimiento 4.0 Internacional (CC BY 4.0).</license-p>
				</license>
			</permissions>
		
			
			<abstract xml:lang="es">
			<title>RESUMEN</title>
			<p>Desde la presentaci&#x00F3;n oficial de la fotograf&#x00ED;a en la Academia de Ciencias de Par&#x00ED;s en el a&#x00F1;o 1839, la invenci&#x00F3;n de procedimientos, aplicaciones, aparatos y materiales fue constante. La documentaci&#x00F3;n hist&#x00F3;rica sobre el tema se conserva en la Oficina Espa&#x00F1;ola de Patentes y Marcas (OEPM) desde el 27 de marzo de 1826 hasta la actualidad. Es objeto de este art&#x00ED;culo el an&#x00E1;lisis documental de las patentes sobre fotograf&#x00ED;a concedidas durante un siglo, entre 1839 y 1939, periodo comprendido entre el invento del daguerrotipo y el final de la Guerra Civil de 1936-1939. La metodolog&#x00ED;a espec&#x00ED;fica se basa en la recuperaci&#x00F3;n de la informaci&#x00F3;n desde las bases de datos de la OEPM, que comprenden documentaci&#x00F3;n entre 1826 y 1966. A partir de 85 t&#x00E9;rminos de b&#x00FA;squeda han resultado 973 patentes en el periodo estudiado, de las que se han extra&#x00ED;do 221 conceptos clasificados en cinco categor&#x00ED;as generales<xref ref-type="fn" rid="NOTE1">1</xref>: Aplicaci&#x00F3;n, Material, Procedimientos, Color y Tecnolog&#x00ED;a. Se han recopilado adem&#x00E1;s los nombres de los solicitantes (1.130) y las fechas de registro de las solicitudes, que se presentan en anexo.</p>
			</abstract>
						
			<trans-abstract xml:lang="en">
			<title>ABSTRACT</title>
			<p>Ever since Photography was officially presented for the very first time at the Science Academy of Paris in 1839, the invention of processes, applications, appliances and materials has been continuous. The historic documentation on the subject is kept in the Oficina Espa&#x00F1;ola de Patentes y Marcas (OEPM) from March 27th 1826 to the present day. This article focuses on the documentary analysis of those patents related to photography and granted during an entire century, from 1839 to 1939, a period which begins with the invention of the daguerreotype and ends with the Spanish Civil War, (1936-1939). A specific methodology was set up based on the information obtained from the OEPM data bases, which include documentation from 1826 to 1966. A total of 85 search terms were used, leading to the recovery of 973 patents registered during the period studied, from which a total of 221 concepts have been obtained and classified according to five general categories<xref ref-type="fn" rid="NOTE1">1</xref>: Applications, Materials, Processes, Color and Technology. The applicants’ names (1,130) and the registration dates of the applications are included as an Appendix.</p>
			</trans-abstract>
			
			<kwd-group xml:lang="es">
				<title>PALABRAS CLAVE</title> 
				<kwd>fotograf&#x00ED;a</kwd>
				<kwd>patentes de fotograf&#x00ED;a</kwd>
				<kwd>documentaci&#x00F3;n fotogr&#x00E1;fica</kwd>
				<kwd>historia de la fotograf&#x00ED;a</kwd>
				<kwd>recuperaci&#x00F3;n de la informaci&#x00F3;n</kwd>
			</kwd-group>
			
			<kwd-group xml:lang="en"> 
				<title>KEYWORDS</title> 
				<kwd>photography</kwd>
				<kwd>photography patents</kwd>
				<kwd>photographic documentation</kwd>
				<kwd>history of photography</kwd>
				<kwd>information retrieval</kwd>
			</kwd-group>
		
		</article-meta>
	</front>
	
	<body>

		<sec id="S1">
			<title>1. INTRODUCCI&#x00D3;N</title>

			<p>La ciencia se basa en el estudio, en la investigaci&#x00F3;n. Es connatural al ser humano superar los retos de civilizaciones anteriores, por lo que aquello que alguien descubre es punto de partida para nuevo conocimiento. Desde los comienzos de la humanidad se ha reconocido acad&#x00E9;mica y socialmente a los inventores, sin embargo se tard&#x00F3; en registrar las ideas a trav&#x00E9;s de patentes.</p>

			<p>El <xref ref-type="bibr" rid="CIT03">Diccionario de la Real Academia Espa&#x00F1;ola</xref> define Patente de Invenci&#x00F3;n, como: “Documento en que oficialmente se le reconoce a alguien una invenci&#x00F3;n y los derechos que de ella se derivan”. Las patentes son ideas a desarrollar, propuestas con un valor determinado en el pa&#x00ED;s de origen, y en ese espacio geogr&#x00E1;fico han de desarrollarse. El derecho internacional ha creado los organismos que garantizan su correcto uso, y en el caso de Europa deben ir acompa&#x00F1;adas de un instrumento legal que proteger&#x00E1; la invenci&#x00F3;n. La Uni&#x00F3;n Europea considera que: “Una patente es un t&#x00ED;tulo legal de propiedad industrial que otorga a su propietario el derecho exclusivo de explotar una invenci&#x00F3;n comercialmente para un &#x00E1;rea y tiempo limitados. La patente confiere a su titular el derecho de impedir que otros, entre otras cosas, copien, utilicen o vendan tal invenci&#x00F3;n sin autorizaci&#x00F3;n. A cambio del derecho exclusivo de explotaci&#x00F3;n, se publican los detalles t&#x00E9;cnicos de la invenci&#x00F3;n. La patentabilidad requiere novedad, inventiva y aplicabilidad industrial de la invenci&#x00F3;n” (Eurostat, <xref ref-type="bibr" rid="CIT04">2015</xref>). Por tanto, son dos los aspectos clave: el derecho exclusivo que impide a otros su uso o venta sin la autorizaci&#x00F3;n expresa del inventor, y la innovaci&#x00F3;n, es decir lo que se ofrece como novedoso y de utilidad, aplicable a la industria.</p>

			<p>El organismo europeo que rige este sistema es la Oficina Europea de Patentes (OEP), y a nivel mundial la Organizaci&#x00F3;n Mundial de la Propiedad Intelectual (OMPI). En Espa&#x00F1;a, es la Oficina Espa&#x00F1;ola de Patentes y Marcas (<xref ref-type="bibr" rid="CIT05">OEPM</xref>) la encargada del registro y normalizaci&#x00F3;n, y se rige por la Ley 24/2015 de 24 de julio de Patentes y Modelos, que garantiza la protecci&#x00F3;n que dispensan y se extiende a todo el territorio nacional. En este &#x00E1;mbito supranacional se desenvuelven las patentes, y las legislaciones de los pa&#x00ED;ses han logrado acuerdos de aplicaci&#x00F3;n a nivel europeo y mundial.</p>

			<p>Son objeto de estudio en este art&#x00ED;culo las patentes sobre fotograf&#x00ED;a en Espa&#x00F1;a en el periodo acotado entre 1839 y 1939, es decir, durante el siglo comprendido entre la invenci&#x00F3;n del daguerrotipo y el final de la Guerra Civil (1936-1939). Los objetivos espec&#x00ED;ficos son: conocer la diversidad y tipolog&#x00ED;a de los contenidos (procedimientos, aplicaciones, tecnolog&#x00ED;a y materiales), as&#x00ED; como a los solicitantes (autores y empresas responsables de las patentes), con el fin de aportar nuevos datos a la historia.</p> 

			<p>Este art&#x00ED;culo responde adem&#x00E1;s a los planteamientos del Plan Nacional del Patrimonio Fotogr&#x00E1;fico del Ministerio de Cultura (<xref ref-type="bibr" rid="CIT08">2015</xref>), que se&#x00F1;ala entre sus objetivos el fomento de la investigaci&#x00F3;n sobre los diversos aspectos de la gesti&#x00F3;n del patrimonio fotogr&#x00E1;fico, apoyando el desarrollo de t&#x00E9;cnicas innovadoras y buenas pr&#x00E1;cticas, al tiempo que el desarrollo y promoci&#x00F3;n de estrategias de sensibilizaci&#x00F3;n social para el conocimiento y la valoraci&#x00F3;n del patrimonio fotogr&#x00E1;fico como documento hist&#x00F3;rico y como bien cultural.</p>

			<p>Sobre el estado de la cuesti&#x00F3;n hemos de se&#x00F1;alar que no hay estudios espec&#x00ED;ficos, con excepci&#x00F3;n del art&#x00ED;culo de P&#x00E9;rez Gallardo (<xref ref-type="bibr" rid="CIT07">2016</xref>) en relaci&#x00F3;n al valor de las patentes del siglo XIX como instrumento para la historia de la fotograf&#x00ED;a, y las investigaciones de Vega (<xref ref-type="bibr" rid="CIT17">2014</xref>) y Ti&#x00F3; (<xref ref-type="bibr" rid="CIT16">2017</xref>) sobre patentes relacionadas con el fotomat&#x00F3;n y c&#x00E1;maras autom&#x00E1;ticas. En cuanto a la legislaci&#x00F3;n de la Propiedad Intelectual y a los registros de patentes, en general, son de referencia los trabajos de Ortiz Villajos (<xref ref-type="bibr" rid="CIT06">1999</xref>) y S&#x00E1;iz Gonz&#x00E1;lez (<xref ref-type="bibr" rid="CIT10">1995</xref>, <xref ref-type="bibr" rid="CIT11">1996</xref>), quien se&#x00F1;ala en su tesis doctoral <italic>Invenci&#x00F3;n, patentes e innovaci&#x00F3;n en Espa&#x00F1;a (1759-1878)</italic> que entre 1851 y 1878 se registraron 28 privilegios sobre fotograf&#x00ED;a de un total de 367, datos que ampliamos considerablemente con este trabajo.</p>

			<p>Entre las escasas fuentes de &#x00E9;poca, cabe se&#x00F1;alar la nota publicada en la revista <italic>La Fotograf&#x00ED;a</italic> (1887) con el t&#x00ED;tulo “Patentes fotogr&#x00E1;ficas en Inglaterra”, copia de un texto de W. J. Harrison para <italic>Photographie News</italic>, en el que se indica que entre 1839 y 1885 se registraron en ese pa&#x00ED;s 1.150, repartidas del siguiente modo: 26 de 1839 a 1853; 585 en la &#x00E9;poca del colodi&#x00F3;n (1854-1877); 210 en la etapa del gelatinobromuro (1878-1883), y 329 en la &#x00E9;poca de aplicaci&#x00F3;n del fotograbado (1884-1885).</p>

			<p>En lo que se refiere a la industria es fundamental la monograf&#x00ED;a <italic>Historia de la industria fotogr&#x00E1;fica espa&#x00F1;ola</italic> de Carrero de Dios (<xref ref-type="bibr" rid="CIT02">2001</xref>), y entre los estudios hist&#x00F3;ricos con informaci&#x00F3;n general sobre la materia se han consultado las obras de Riego (<xref ref-type="bibr" rid="CIT09">2000</xref>) y Vega (<xref ref-type="bibr" rid="CIT18">2004</xref>), ambos sobre el desarrollo de la fotograf&#x00ED;a en el siglo XIX, y las de Sougez (<xref ref-type="bibr" rid="CIT15">1994</xref>, <xref ref-type="bibr" rid="CIT14">2007</xref>) y S&#x00E1;nchez Vigil (<xref ref-type="bibr" rid="CIT13">2013</xref>, <xref ref-type="bibr" rid="CIT12">2017</xref>), con aportaciones espec&#x00ED;ficas sobre las aplicaciones a la ciencia, el arte y la industria.</p>

			<p>La estructura del trabajo responde a la recopilaci&#x00F3;n de referencias bibliogr&#x00E1;ficas, el dise&#x00F1;o de la base de datos para la recuperaci&#x00F3;n de la informaci&#x00F3;n, el proceso de &#x00E9;sta de acuerdo al an&#x00E1;lisis metodol&#x00F3;gico que se explica en el cap&#x00ED;tulo correspondiente, y por &#x00FA;ltimo en la presentaci&#x00F3;n y valoraci&#x00F3;n de los resultados y conclusiones. Como anexo se ha elaborado la relaci&#x00F3;n completa de solicitantes con el tema de la patente, la categor&#x00ED;a asignada y la fecha de solicitud.</p>

		</sec>
		
		<sec id="S2">
			<title>2. LA FOTOGRAF&#x00CD;A EN ESPA&#x00D1;A (1839-1939)</title>

			<p>Con el fin de contextualizar el desarrollo de la fotograf&#x00ED;a en el periodo que se acota en la investigaci&#x00F3;n, es importante indicar que mientras en Europa y en Estados Unidos la evoluci&#x00F3;n fue r&#x00E1;pida, en Espa&#x00F1;a paulatina y, salvo excepciones, con gran retraso en investigaci&#x00F3;n y asociacionismo. El periodista Pedro Barrag&#x00E1;n escribi&#x00F3; en el peri&#x00F3;dico <italic>El C&#x00E9;firo</italic> en 1864 que los fot&#x00F3;grafos espa&#x00F1;oles carec&#x00ED;an de formaci&#x00F3;n y que adolec&#x00ED;an de conocimientos en f&#x00ED;sica y qu&#x00ED;mica, por lo que no pod&#x00ED;an entender ni intervenir en los procesos, de ah&#x00ED; que los calificara de “farsantes y explotadores que enga&#x00F1;an al p&#x00FA;blico, haciendo el escamoteo de un busto que est&#x00E1; muy distante de parecerse al original” (Barrag&#x00E1;n, <xref ref-type="bibr" rid="CIT01">1864</xref>).</p>

			<p>El 7 de enero de 1839 Louis Jacques Mand&#x00E9; Daguerre present&#x00F3; oficialmente el daguerrotipo en la Academia de Ciencias de Par&#x00ED;s, dando as&#x00ED; a conocer la fotograf&#x00ED;a. Los estudios hist&#x00F3;ricos sobre la misma siguieron generalmente una metodolog&#x00ED;a basada en la evoluci&#x00F3;n de los procedimientos, aplicaciones y t&#x00E9;cnicas (Sougez, <xref ref-type="bibr" rid="CIT15">1994</xref>), y a partir de la invenci&#x00F3;n de la <italic>carte de visite</italic> por Andr&#x00E9; Adolphe Eug&#x00E8;ne Disd&#x00E9;ri, modelo basado en el soporte, se contempl&#x00F3; tambi&#x00E9;n a los autores. Hasta finales del siglo XIX los estudios hist&#x00F3;ricos se basaron en los procedimientos, en la aplicaci&#x00F3;n a la ciencia y el arte, y en los soportes (S&#x00E1;nchez Vigil, <xref ref-type="bibr" rid="CIT12">2017</xref>), relacionados &#x00E9;stos con la actividad en los estudios de fotograf&#x00ED;a (retratistas de galer&#x00ED;a).</p>

			<p>Desde la d&#x00E9;cada de 1880, con la aparici&#x00F3;n del fotograbado, hasta mediados de los a&#x00F1;os veinte el enfoque deriv&#x00F3; hacia los contenidos, especialmente a la informaci&#x00F3;n (fotoperiodismo) y a la creaci&#x00F3;n (pictorialismo y vanguardia), mientras que los aspectos t&#x00E9;cnicos industriales quedaron relegados a un segundo plano, con excepci&#x00F3;n de las c&#x00E1;maras y la &#x00F3;ptica.</p>

			<p>En el siglo XX la fotograf&#x00ED;a se consolid&#x00F3; como elemento informativo en la prensa gracias a la proliferaci&#x00F3;n de las grandes revistas ilustradas, tanto de informaci&#x00F3;n general como especializada (<italic>Mundo Gr&#x00E1;fico, La Esfera, Cosm&#x00F3;polis</italic>, etc.), con antecedente en <italic>Blanco y Negro</italic> y <italic>Nuevo Mundo</italic>, ambas creadas en la &#x00FA;ltima d&#x00E9;cada del siglo XIX, siguiendo los modelos alemanes.</p>

			<p>Por todo ello, el estudio de las patentes en el periodo seleccionado es de gran inter&#x00E9;s, ya que nos permite conocer la evoluci&#x00F3;n de los procedimientos, aplicaciones, tecnolog&#x00ED;as y materiales desde la perspectiva industrial, punto de vista que, como ya hemos indicado, apenas ha sido contemplado por los fotohistoriadores.</p>

		</sec>
		
		<sec id="S3">
			<title>3. PATENTES DE FOTOGRAF&#x00CD;A EN ESPA&#x00D1;A. METODOLOG&#x00CD;A DEL AN&#x00C1;LISIS Y RESULTADOS</title>

			<p>Como se ha indicado, son objeto de estudio en este art&#x00ED;culo las patentes sobre fotograf&#x00ED;a registradas en Espa&#x00F1;a durante un siglo (1839-1939). La investigaci&#x00F3;n se ha realizado a partir de la informaci&#x00F3;n que se ofrece en la web de Historia de la Propiedad Industrial de la Oficina Espa&#x00F1;ola de Patentes y Marcas (<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://historico.oepm.es">http://historico.oepm.es</ext-link>), compuesta por cuatro bases de datos: 1. Privilegios (27 de marzo de 1826 a 31 de julio de 1878)<xref ref-type="fn" rid="NOTE2">2</xref>; 2. Patentes (1 agosto de 1878 a 15 febrero de 1940)<xref ref-type="fn" rid="NOTE3">3</xref>; 3. Patentes (1 de enero de 1930 a 31 de diciembre de 1966)<xref ref-type="fn" rid="NOTE4">4</xref>, y 4. Marcas (18 de noviembre de 1865 a 22 de julio de 1917)<xref ref-type="fn" rid="NOTE5">5</xref>.</p>

			<p>La <xref ref-type="bibr" rid="CIT05">OEPM</xref> define Privilegio como el conjunto de derechos concedidos por el Estado a un inventor de un nuevo producto o tecnolog&#x00ED;a, y los data desde 1826 hasta el 31 de julio de 1878, fecha en la que se promulg&#x00F3; una nueva ley; las Patentes se presentan como el conjunto de derechos concedidos por el Estado al inventor de un nuevo producto o tecnolog&#x00ED;a, susceptible de ser explotados comercialmente por un tiempo limitado (m&#x00E1;ximo 20 a&#x00F1;os), a cambio de la divulgaci&#x00F3;n de la invenci&#x00F3;n. Las Marcas son el s&#x00ED;mbolo o palabra elegidos para representar el negocio o sus productos, que duran en el tiempo o nunca vencen.</p>

			<p>A los efectos del trabajo que nos ocupa todos los registros se considerar&#x00E1;n como Patentes, y aunque no son objeto de estudio indicaremos que las Marcas solicitadas y concedidas en el periodo de an&#x00E1;lisis fueron las 13 que se detallan: 5 de empresas espa&#x00F1;olas, 6 de Agfa y 2 de Kodak. Las marcas espa&#x00F1;olas fueron: Gran Fotograf&#x00ED;a Austriaca de Eduardo de Lete, 15 de octubre de 1904 (nº 11268); Foto Radium de Jos&#x00E9; Blanco Toral, 17 de junio de 1911 (nº 19454); Sello Foto Regalo de Juan Padr&#x00F3; Busquets, 13 de junio de 1917 (nº 30922); Daguerre (papel fotogr&#x00E1;fico) de Arte Fotogr&#x00E1;fico, 12 de mayo de 1916 (nº 28652), y Cosmos Fotogr&#x00E1;fico de Fern&#x00E1;ndez y Carbonell, 29 de agosto de 1903 (nº 10199). Agfa realiz&#x00F3; los registros entre 1904 y 1912: c&#x00E1;mara Agfa (10904), 4 de junio de 1904; c&#x00E1;mara Isolar (10903), 7 de junio de 1904; revelador Rodinal (10902), 7 de junio de 1904; c&#x00E1;mara Ansch&#x00FC;tz (14044), 11 de julio de 1907; c&#x00E1;mara Isorapid (18540), 21 de noviembre de 1910, y aparato Kapselblitz (21391), 3 de agosto de 1912. Las marcas de Kodak fueron: papel Solio (7023) y c&#x00E1;mara Kodak (7023 bis), ambos registros de 12 de mayo de 1899.</p>

			<sec id="S3.1">
			<title>3.1. Metodolog&#x00ED;a del an&#x00E1;lisis </title>

			<p>Con el fin de recuperar la informaci&#x00F3;n en las bases de datos se realiz&#x00F3; en primer lugar un listado de t&#x00E9;rminos generales para la b&#x00FA;squeda, que fueron ampliados en funci&#x00F3;n de los sucesivos resultados hasta sumar un total de 85 (<xref ref-type="table" rid="T1">Tabla I</xref>), incluidos los nombres de algunos autores relacionados con procesos, materiales o aplicaciones, tales como el Conde de Lipa, Jacob Wothly, Jean Laurent, Alfonso Roswag o Jos&#x00E9; Mart&#x00ED;nez S&#x00E1;nchez (&#x00E9;stos dos &#x00FA;ltimos yerno y socio de Laurent respectivamente).</p>
			
						<fig id="T1">
							<label>Tabla I</label>
							<caption>
								<title>Patentes sobre fotograf&#x00ED;a. T&#x00E9;rminos de b&#x00FA;squeda</title>
							</caption>
							<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="../images/T1.jpg"/>
						</fig>

			<p>La b&#x00FA;squeda fue exhaustiva con el fin de recuperar el m&#x00E1;ximo de patentes, por ello el 34,11% de los 85 t&#x00E9;rminos aplicados no dieron resultados, es decir que la base no respondi&#x00F3; a los 29 t&#x00E9;rminos que se indican: Agfacolor, Ambrotipo, Americana (tarjeta), Autocromo, Autorretrato, Ba&#x00F1;o de paro, Boudoir (tarjeta), Cabinet (tarjeta), <italic>Carte de visite</italic>, Cortinilla, Daguerrotipo, Estudio fotogr&#x00E1;fico, Fijador, Fotocolor, Fotomat&#x00F3;n, Gabinete fotogr&#x00E1;fico, Hiposulfito, Imperial (tarjeta), Kodachrome, Kodacolor, Lente, Mart&#x00ED;nez de Hebert, Mart&#x00ED;nez S&#x00E1;nchez, Papel leptogr&#x00E1;fico, Placa de vidrio, Promenade (tarjeta), Tarjeta de visita y Teleobjetivo.</p>

			<p>Sobre la configuraci&#x00F3;n de la base de datos de la <xref ref-type="bibr" rid="CIT05">OEPM</xref>, hemos de indicar que no contempla la normalizaci&#x00F3;n de los t&#x00E9;rminos en masculino-femenino y singular-plural, lo que obliga a una exhaustiva b&#x00FA;squeda con todas las variaciones posibles, adem&#x00E1;s de realizar comparativas para la selecci&#x00F3;n. Por ejemplo los t&#x00E9;rminos “Foto” y “Fotos” dan como resultado 69 y 4 registros respectivamente; del t&#x00E9;rmino “fotogr&#x00E1;fica” resultan 162 registros, de “fotogr&#x00E1;fico” 196, de “fotogr&#x00E1;ficas” 423 y de “fotogr&#x00E1;ficos” 227. De todos ellos solo una parte coinciden. Otra consideraci&#x00F3;n es que los t&#x00E9;rminos deben ser concretos, es decir que por el prefijo “foto” no se obtienen los compuestos o derivados de esa palabra, teniendo que buscar adem&#x00E1;s por “fotograf&#x00ED;a” y “fotogr&#x00E1;fico”.</p>

			<p>Con el fin de estructurar y procesar la informaci&#x00F3;n resultante de la b&#x00FA;squeda se dise&#x00F1;&#x00F3; una base de datos con los siguientes campos:</p>
			
						<list list-type="order">
							<list-item>
								<p>N&#x00FA;mero currens (n&#x00FA;mero de orden)</p>
							</list-item>
							
							<list-item>
								<p>T&#x00E9;rmino: t&#x00E9;rmino de b&#x00FA;squeda para la localizaci&#x00F3;n de la patente</p>
							</list-item>
							
							<list-item>
								<p>Categor&#x00ED;a: clasificaci&#x00F3;n espec&#x00ED;fica determinada (Aplicaci&#x00F3;n, Color, Material, Procedimiento, Tecnolog&#x00ED;a)</p>
							</list-item>
							
							<list-item>
								<p>Tipolog&#x00ED;a del documento (establecida por la <xref ref-type="bibr" rid="CIT05">OEPM</xref>): Privilegio, Patente</p>
							</list-item>
							
							<list-item>
								<p>Subtipo (establecido por la <xref ref-type="bibr" rid="CIT05">OEPM</xref>): Patente de invenci&#x00F3;n, Invenci&#x00F3;n, Patente de introducci&#x00F3;n, Introducci&#x00F3;n, Certificado de adici&#x00F3;n, Duplicado de patente de invenci&#x00F3;n</p>
							</list-item>
							
							<list-item>
								<p>Descripci&#x00F3;n: Breve descripci&#x00F3;n del contenido</p>
							</list-item>
							
							<list-item>
								<p>N&#x00FA;mero de expediente: otorgado por la <xref ref-type="bibr" rid="CIT05">OEPM</xref></p>
							</list-item>
							
							<list-item>
								<p>Fecha (A&#x00F1;o/Mes/D&#x00ED;a)</p>
							</list-item>
							
							<list-item>
								<p>Solicitante (persona f&#x00ED;sica o jur&#x00ED;dica)</p>
							</list-item>
							
							<list-item>
								<p>Observaciones (Notas)</p>
							</list-item>
						</list>

			<p>Las categor&#x00ED;as (Campo 3) se fueron determinando a posteriori, una vez revisado gran parte del contenido y teniendo en cuenta su descripci&#x00F3;n (Campo 6). Son las siguientes:</p>
			
						<list list-type="bullet">
							<list-item>
								<p>Aplicaci&#x00F3;n: desarrollo de los procedimientos mediante su uso y aplicaci&#x00F3;n a la ciencia, el arte, la documentaci&#x00F3;n y/o la informaci&#x00F3;n (medicina, reproducci&#x00F3;n de obras de arte, fotograbado, impresi&#x00F3;n, tejidos, etc.)</p>
							</list-item>
							
							<list-item>
								<p>Color: patentes espec&#x00ED;ficas sobre la fotograf&#x00ED;a en color y el coloreado de positivos y negativos, cualquiera que sea el procedimiento, aplicaci&#x00F3;n, tecnolog&#x00ED;a o material empleado</p>
							</list-item>
							
							<list-item>
								<p>Material: elementos necesarios para realizar las tareas con la tecnolog&#x00ED;a adecuada, para su presentaci&#x00F3;n y conservaci&#x00F3;n (pel&#x00ED;culas, papeles, &#x00E1;lbumes, soportes, tarjetas, chasis, carretes, etc.)</p>
							</list-item>
							
							<list-item>
								<p>Procedimientos: procesos y f&#x00F3;rmulas para la formaci&#x00F3;n y obtenci&#x00F3;n de la imagen (alb&#x00FA;mina, ferrotipos, fijados, revelados, emulsiones, virajes, etc.)</p>
							</list-item>
							
							<list-item>
								<p>Tecnolog&#x00ED;a: conjunto de instrumentos y aparatos necesarios para la toma de la imagen (c&#x00E1;maras, ampliadoras, equipos de iluminaci&#x00F3;n, secadoras, fotomatones, objetivos, obturadores, etc.)</p>
							</list-item>
						</list>

			</sec>
			
			<sec id="S3.2">
			<title>3.2. Resultados</title>

			<p>Los resultados de la b&#x00FA;squeda en todas las bases de datos de la <xref ref-type="bibr" rid="CIT05">OEPM</xref>, una vez discriminados, son 1.786 patentes relacionadas directamente con la fotograf&#x00ED;a. En el periodo de estudio (1839-1939) y tras el an&#x00E1;lisis de los contenidos son 973 (199 de empresas y 774 de particulares), distribuidas en 221 temas espec&#x00ED;ficos con un segundo nivel en 12 casos. De acuerdo a las cinco categor&#x00ED;as generales, las patentes son: Aplicaci&#x00F3;n 110, Color 142, Material 158, Procedimientos 214, y Tecnolog&#x00ED;a 349 (<xref ref-type="table" rid="T2">Tabla II</xref>).</p>
			
						<fig id="T2">
							<label>Tabla II</label>
							<caption>
								<title>Patentes sobre fotograf&#x00ED;a (1839-1939)</title>
							</caption>
							<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="../images/T2.jpg"/>
						</fig>

			<p>En relaci&#x00F3;n a los datos resultantes, y seg&#x00FA;n comentamos en el estado de la cuesti&#x00F3;n, Patricio S&#x00E1;iz (<xref ref-type="bibr" rid="CIT11">1996</xref>) indicaba que entre 1851 y 1878 se registraron 28 privilegios, sin embargo, en la investigaci&#x00F3;n realizada para este art&#x00ED;culo, son 41 los documentos fechados entre 1854 y 1878.</p>

			<p>Dentro de cada categor&#x00ED;a general se han registrado temas espec&#x00ED;ficos (<xref ref-type="table" rid="T3">Tabla III</xref>). De la categor&#x00ED;a Aplicaci&#x00F3;n han resultado 30 temas, de Color 30, de Material 16, de Procedimientos 76 y de Tecnolog&#x00ED;a 54. En cada tema se indica entre par&#x00E9;ntesis el n&#x00FA;mero de veces que aparece. Se ha considerado adem&#x00E1;s una subdivisi&#x00F3;n (se&#x00F1;alada en cursiva) en 13 casos: Aplicaci&#x00F3;n (Metal); Color (Impresi&#x00F3;n, Placas, Sistemas); Material (Papel, Placas, Soportes); Procedimientos (Positivo, Rayos); Tecnolog&#x00ED;a (Aparatos, C&#x00E1;maras, Prensa, Proyector).</p>
			
						<fig id="T3">
							<label>Tabla III</label>
							<caption>
								<title>Categor&#x00ED;as de las patentes</title>
							</caption>
							<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="../images/T3.jpg"/>
						</fig>

			<p>En la categor&#x00ED;a Aplicaci&#x00F3;n los temas con mayor n&#x00FA;mero de registros son Esmaltes, Foto a&#x00E9;rea, Fotograbado, Identificaci&#x00F3;n, Impresi&#x00F3;n, Metal, Tejidos y Abanicos. Sobre el Color los mayores registros se relacionan con el coloreado de las fotograf&#x00ED;as en blanco y negro y con los sistemas generales para el desarrollo de m&#x00E9;todos t&#x00E9;cnicos. Por lo que respecta al material, los principales registros se reparten entre los Papeles y Pel&#x00ED;culas en sus diferentes tecnolog&#x00ED;as, as&#x00ED; como los Soportes (tarjetas de todo tipo) y los &#x00C1;lbumes. Las patentes sobre Procedimientos son mayor&#x00ED;a en el tema de las Emulsiones, Reproducci&#x00F3;n y Revelado. Por &#x00FA;ltimo, en cuanto a la Tecnolog&#x00ED;a, los principales apartados son los de Aparatos y C&#x00E1;maras, con gran diferencia del resto.</p>

			<p>Una vez conocido el n&#x00FA;mero total y la diversidad de patentes resulta interesante saber la distribuci&#x00F3;n en los siglos XIX y XX para entender el desarrollo de la fotograf&#x00ED;a (<xref ref-type="table" rid="T4">Tabla IV</xref>). Se observa as&#x00ED; claramente la evoluci&#x00F3;n, que se multiplic&#x00F3; considerablemente en todos los casos, excepto en la categor&#x00ED;a Aplicaci&#x00F3;n donde se produjo un importante descenso, pasando de 85 a 25 registros. En la categor&#x00ED;a Color la evoluci&#x00F3;n coincide con la presentaci&#x00F3;n y comercializaci&#x00F3;n de los autocromos por los hermanos Lumi&#x00E8;re a partir de 1903<xref ref-type="fn" rid="NOTE6">6</xref>.</p>
			
						<fig id="T4">
							<label>Tabla IV</label>
							<caption>
								<title>Patentes sobre fotograf&#x00ED;a (1839-1939)</title>
							</caption>
							<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="../images/T4.jpg"/>
						</fig>

			<p>El primer registro en la <xref ref-type="bibr" rid="CIT05">OEPM</xref> fue el Privilegio del franc&#x00E9;s M. R. Laverdet (1138) sobre un “Sistema de fotograf&#x00ED;a con el cual se reproducen los objetos con toda exactitud”, fechado el 20 de febrero de 1854. Los primeros espa&#x00F1;oles los realiz&#x00F3; Jean Laurent sobre el coloreado de retratos y vistas (1321 y 1474), fechados el 20 de julio de 1855 y el 29 de agosto de 1859. Posteriormente patentar&#x00ED;a la aplicaci&#x00F3;n de la foto a los abanicos (3026) el 12 de diciembre de 1864. En la d&#x00E9;cada de los sesenta se concedieron otras tres solicitudes a Joaqu&#x00ED;n Hern&#x00E1;ndez de Tejada, sobre “Iluminaci&#x00F3;n al &#x00F3;leo de toda clase de fotograf&#x00ED;as, litograf&#x00ED;as y grabados” (1548), el 2 de febrero de 1857, Jos&#x00E9; Sierra Payba sobre un “M&#x00E9;todo de hacer retratos en tarjeta de sociedad y cartas de correspondencia mediante la fotograf&#x00ED;a” (2679), el 22 de mayo de 1863, y Joaqu&#x00ED;n S&#x00E1;nchez Vasco sobre un “Procedimiento para retratar por medio de la fotograf&#x00ED;a en toda clase de tejidos de hilo” (3043), el 22 de enero de 1865. La &#x00FA;ltima patente en el periodo de an&#x00E1;lisis data del 22 de diciembre de 1939 y se trata de un “Procedimiento para obtener fotograf&#x00ED;as no estereosc&#x00F3;picas que dan la sensaci&#x00F3;n de relieve” (148956).</p>

			<p>En lo que se refiere al color, adem&#x00E1;s de las patentes citadas fueron pioneras: “Sistema para dar a los retratos un doble o triple fondo y un colorido permanente” (2069), de Ram&#x00F3;n Valls y Benavente, 22 de enero de 1863, y “Proceder por el cual se consigue la pintura en la fotograf&#x00ED;a con un colorido que representa a la verdadera imagen” (4419) de Pedro Vila Sebasti&#x00E1;, 15 de noviembre de 1867. Las tres &#x00FA;ltimas sobre color fueron presentadas por las empresas Kodak (una) y Farberindustrie (dos), la primera sobre “Mejoras en los m&#x00E9;todos de fotograf&#x00ED;a en colores” (139133), 27 de julio de 1935, y las otras dos con los t&#x00ED;tulos “Procedimiento para obtener fotograf&#x00ED;a de varios colores” (141845), 31 de marzo de 1936, y “Obtenci&#x00F3;n de im&#x00E1;genes de color por revelado en color” (142661), 23 de junio de 1936.</p>

			<p>Durante la Segunda Rep&#x00FA;blica (abril de 1931 a julio de 1936) se solicitaron 129 patentes: 9 sobre Aplicaci&#x00F3;n, 16 sobre Color, 12 de Material, 40 de Procedimientos y 51 de Tecnolog&#x00ED;a. De ellas 13 fueron presentadas por la empresa alemana I. G. Farbenindustrie, de la que formaba parte Agfa, en su mayor&#x00ED;a relacionadas con las emulsiones y los l&#x00ED;quidos de revelado.</p>

			<p>En la Guerra Civil, entre julio de 1936 y finales de 1939<xref ref-type="fn" rid="NOTE7">7</xref>, se registraron 50 patentes: 25 sobre Color, 10 de Procedimientos, 7 de Tecnolog&#x00ED;a, 6 de Material y 2 sobre Aplicaci&#x00F3;n (<xref ref-type="table" rid="T5">Tabla V</xref>). Los solicitantes espa&#x00F1;oles fueron 19 y 31 los extranjeros (23 de I. G. Farbenindustrie, en su mayor&#x00ED;a sobre procedimientos en color). Como se observa, los mayores registros fueron sobre Color y Procedimientos, mientras que de Tecnolog&#x00ED;a, Material y Aplicaci&#x00F3;n apenas se presentaron solicitudes. Entre las patentes espa&#x00F1;olas se&#x00F1;alamos por su tem&#x00E1;tica las ocho siguientes: “Aparato para fotograf&#x00ED;as indirectas” de Juan Munuera Parad&#x00ED;s (142970), 6 de agosto de 1936; “Produccion de carretes con bandas sensibles”, de Juan Trilla Buxeda (143799), 3 de julio de 1937; “Foto estereosc&#x00F3;pica”, de Valent&#x00ED;n Toscas Fargas (143857), 18 de agosto de 1937; “Perfeccionamiento en los aparatos fotogr&#x00E1;ficos autom&#x00E1;ticos”, de Jos&#x00E9; Vall&#x00E9;s Rovira (143917), 21 de septiembre de 1937; “Procedimiento qu&#x00ED;mico para la reproducci&#x00F3;n de fotograf&#x00ED;as” de Manuel P&#x00E9;rez Carbonell (144126), 30 de junio de 1938; “Procedimiento para la reflexi&#x00F3;n de im&#x00E1;genes” de Manuel Valent&#x00ED; Gallart (145244), 10 de octubre de 1938; “Positivas fotogr&#x00E1;ficas opacas” de Jos&#x00E9; de la Pe&#x00F1;a Bal&#x00E1;ns (144253), 28 de diciembre de 1938, y “Fabricaci&#x00F3;n de Roll-film y Film-packs”, de Joaqu&#x00ED;n Tort Mensa (146586), 10 de febrero de 1939.</p>
			
						<fig id="T5">
							<label>Tabla V</label>
							<caption>
								<title>Patentes durante la Guerra Civil (julio 1936-diciembre 1939)</title>
							</caption>
							<graphic xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xlink:href="../images/T5.jpg"/>
						</fig>

			<p>Por lo que respecta a los solicitantes, las patentes fueron registradas por 1.131 personas f&#x00ED;sicas y jur&#x00ED;dicas, tanto espa&#x00F1;olas como extranjeras: 837 fueron solicitantes &#x00FA;nicos, 122 documentos fueron firmados por dos personas o empresas, 13 por tres y 2 por seis. De &#x00E9;stas &#x00FA;ltimas una fue sobre “Perfeccionamiento de m&#x00E1;quinas fotogr&#x00E1;ficas autom&#x00E1;ticas” (13540) de Pedro Cabanach, Francisco G&#x00FC;ell, Miguel Petit, Ram&#x00F3;n F&#x00E1;brega, Marcelino F&#x00E1;brega y Juan G&#x00FC;ell Berg&#x00E9;s, fechada el 14 de julio de 1892, y otra sobre “Colodi&#x00F3;n” de Rosa Bulbena y sus cinco hijos a la que nos referimos m&#x00E1;s adelante (15962) al tratar de las patentes solicitadas por mujeres.</p>

			<p>Aunque la mayor&#x00ED;a eran industriales, es decir, fabricantes de materiales o de productos qu&#x00ED;micos, es importante se&#x00F1;alar que fueron varios los autores de prestigio (retratistas, paisajistas y documentalistas, etc.) que patentaron inventos, entre ellos Jean Laurent (abanicos, 3026; coloreado, 132; retratos, 1474), Conde de Lipa (cartes de visite, 4300), Pau Audouard (c&#x00E1;maras, 45145, 42635), Rafael Are&#x00F1;as (fotos en la oscuridad, 114264), Jos&#x00E9; Balt&#x00E1; (iluminaci&#x00F3;n, 67854), Lucas Cepero (placas y papel, 26940), Christian Franzen (soporte cristal, 84029), J. L. Mariani (color, 147077), Sierra Payba (cartes de visite, 2679, 4084) o Alfredo Tru&#x00E1;n (5808).</p>

			<p>Es significativo el reducido n&#x00FA;mero de patentes solicitadas por mujeres, solo cuatro. La m&#x00E1;s antigua est&#x00E1; fechada el 16 de febrero de 1909 sobre colodi&#x00F3;n cantaridado (15962) y la registraron Rosa Bulbena, viuda del doctor Jos&#x00E9; Mas&#x00F3; Arumi, y sus cinco hijos: Monserrat, &#x00C1;lvaro, Mar&#x00ED;a Teresa, Juan y Jos&#x00E9; Luis Mas&#x00F3; Bulbena. Otras dos se presentaron en la segunda d&#x00E9;cada del siglo XX: “Procedimiento para obtener papel fotogr&#x00E1;fico positivo” (53168), 31 de mayo de 1912, de Teresa del Fabro, y “Procedimiento para disparar los obturadores fotogr&#x00E1;ficos” (46818) de Katharina Verini, 27 de noviembre de 1919. La cuarta y &#x00FA;ltima est&#x00E1; fechada en Bilbao pocos d&#x00ED;as antes del final de la Guerra Civil, el 24 de marzo de 1939. La firm&#x00F3; Manuela Crespo Fornell, entonces con domicilio en M&#x00E1;laga y a partir de 1940 en el n&#x00FA;mero 11 de la calle Mart&#x00ED;nez Campos de Madrid. Se trata de un “M&#x00E9;todo para aplicar la fotograf&#x00ED;a al m&#x00E1;rmol y a la piedra” (146707).</p>

			</sec>
		</sec>
		
		<sec id="S4">
			<title>4. CONCLUSIONES</title>

			<p>A partir de los resultados obtenidos y del consiguiente an&#x00E1;lisis de los mismos, se concluye que se aportan datos para la historia de la fotograf&#x00ED;a espa&#x00F1;ola desde el punto de vista industrial, aspecto muy poco estudiado. En ese sentido la informaci&#x00F3;n es de gran inter&#x00E9;s para el conocimiento y estudio de la industria, en general, y de la fotogr&#x00E1;fica en particular.</p>

			<p>Se considera que las 973 patentes sobre fotograf&#x00ED;a registradas entre 1839 y 1939 son pocas para un periodo de tiempo tan amplio, sobre todo si tenemos en cuenta las caracter&#x00ED;sticas propias de la materia y sus diferentes aspectos: aplicaciones, procedimientos, tecnolog&#x00ED;a y materiales.</p>

			<p>Dado que las bases de datos de la <xref ref-type="bibr" rid="CIT05">OEPM</xref> recogen solicitudes desde el a&#x00F1;o 1826, entendemos que antes de 1854, a&#x00F1;o en que se efectu&#x00F3; el primer registro, no se registraron inventos relacionados con la fotograf&#x00ED;a, lo que no significa que no se realizaran sino que no qued&#x00F3; constancia oficial de los mismos. Se observa as&#x00ED; mismo una clara diferencia entre los registros del siglo XIX (251) y del siglo XX (722), dato que concuerda con el desinter&#x00E9;s de los gobiernos decimon&#x00F3;nicos por el desarrollo de esta industria, todo ello teniendo en cuenta que se vivi&#x00F3; entre convulsiones pol&#x00ED;ticas y guerras civiles.</p>

			<p>De los resultados se concluye tambi&#x00E9;n que los inventos sobre la tecnolog&#x00ED;a, es decir, sobre los aparatos (c&#x00E1;maras, ampliadoras, proyectores, etc.) y los materiales necesarios para su uso (placas, pel&#x00ED;culas, papel, etc.) fueron los m&#x00E1;s numerosos (506 de 973, 52.10% del total), seguidos de los procedimientos, incluidos los de color (356 de 973, 36.60%), y por &#x00FA;ltimo de las aplicaciones (110 de 973, 11.30%).</p>

			<p>Se dan a conocer los nombres de 1.131 solicitantes (particulares y empresas), muchos de ellos profesionales y entidades de gran prestigio y relevancia social, tales como los citados conde de Lipa, Jean Laurent, Sierra Payba, Pau Audouard o Christian Franzen, as&#x00ED; como Agfa, Kodak o I. G. Farbenindustrie, datos que hasta el momento no han sido considerados en las monograf&#x00ED;as sobre la materia, por lo que son de gran inter&#x00E9;s.</p>

			<p>Por &#x00FA;ltimo, gracias a la investigaci&#x00F3;n hemos sabido que, oficialmente, el papel de la mujer en cuanto al registro de patentes no fue relevante, ya que en el periodo estudiado solo se registraron cuatro con grandes intervalos de tiempo en los a&#x00F1;os 1909, 1912, 1919 y 1939.</p>					
		</sec>
			

	</body>

	
	<back>
	
		<sec id="notas">
			<title>NOTAS</title>
		
			<fn-group>
		
				<fn id="NOTE1"><label>1</label>
					<p>Para determinar las categor&#x00ED;as se ha contado con la colaboraci&#x00F3;n de dos profesionales y artistas de la fotograf&#x00ED;a: Luis Castelo, profesor de la Facultad de Bellas Artes de la Universidad Complutense de Madrid, y Rub&#x00E9;n Morales, conservador-restaurador de patrimonio fotogr&#x00E1;fico, a quienes agradecemos su colaboraci&#x00F3;n.</p>
				</fn>
				
				<fn id="NOTE2"><label>2</label>
					<p>Base de datos elaborada a partir de la investigaci&#x00F3;n de Patricio S&#x00E1;iz para su tesis doctoral: <italic>Invenci&#x00F3;n, patentes e innovaci&#x00F3;n en Espa&#x00F1;a (1759-1878)</italic>.</p>
				</fn>
				
				<fn id="NOTE3"><label>3</label>
					<p>Base de datos elaborada por el equipo de investigaci&#x00F3;n dirigido por Patricio S&#x00E1;iz, Francisco Cay&#x00F3;n y Francisco Llorens. Universidad Aut&#x00F3;noma de Madrid. Convenio de colaboraci&#x00F3;n OEPM-UAM.</p>
				</fn>
				
				<fn id="NOTE4"><label>4</label>
					<p>Base de datos elaborada por el equipo de investigaci&#x00F3;n dirigido por Antonio Hidalgo de la Universidad Polit&#x00E9;cnica de Madrid (2002 y 2003). Proyecto: <italic>An&#x00E1;lisis estad&#x00ED;stico de datos b&#x00E1;sicos de patentes como indicadores de innovaci&#x00F3;n: 1930-1966</italic>. Figura la fecha 1930-1966, si bien los datos corresponden al periodo 1941-1966.</p>
				</fn>
				
				<fn id="NOTE5"><label>5</label>
					<p>Base de datos en construcci&#x00F3;n por el equipo de investigaci&#x00F3;n dirigido por Patricio S&#x00E1;iz, Francisco Cay&#x00F3;n y Francisco Llorens. Universidad Aut&#x00F3;noma de Madrid. Convenio de colaboraci&#x00F3;n OEPM-UAM.</p>
				</fn>
				
				<fn id="NOTE6"><label>6</label>
					<p>Los autocromos eran placas positivas de vidrio en color. Fueron patentados por los hermanos Lumi&#x00E8;re en 1903 y comercializados a partir de 1907. A mediados de los a&#x00F1;os treinta fueron sustituidos por las pel&#x00ED;culas en rollo.</p>
				</fn>
				
				<fn id="NOTE7"><label>7</label>
					<p>Aunque la Guerra Civil finaliz&#x00F3; en marzo de 1939, se ha considerado el a&#x00F1;o completo.</p>
				</fn>
				
			</fn-group>
		</sec>
	
	
	
		<ref-list>
			<title>REFERENCIAS</title>

			<ref id="CIT01">
			<element-citation publication-type="newspaper">
			  <person-group person-group-type="author">
				  <name>
					  <surname>Barrag&#x00E1;n Guerra</surname>
					  <given-names>P.</given-names>	  
				  </name>
			  </person-group>
			  <year>1864</year>
			  <month>5</month>
			  <day>5</day>
			  <article-title>Fotograf&#x00ED;a. Su pasado, su presente y su porvenir</article-title>
			  <source>El C&#x00E9;firo</source>
			</element-citation>
			</ref>

			<ref id="CIT02"> 
			<element-citation publication-type="book">
			  <person-group person-group-type="author">
				  <name>
					  <surname>Carrero de Dios</surname>
					  <given-names>M.</given-names>	  
				  </name>
			  </person-group>
			  <year>2001</year>
			  <source>Historia de la industria fotogr&#x00E1;fica espa&#x00F1;ola</source>
			  <publisher-loc>Girona</publisher-loc>
			  <publisher-name>CCG Ediciones</publisher-name>
			  <size units="page">152</size>
			</element-citation>
			</ref>

			<ref id="CIT03">
			<element-citation publication-type="webpage">
				<article-title>Patente</article-title>
				<source>Diccionario de la Lengua Espa&#x00F1;ola</source>
				<comment><ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://dle.rae.es/?w=diccionario">http://dle.rae.es/?w=diccionario</ext-link></comment>
				<date-in-citation content-type="access-date">[Consulta: 17/06/2017]</date-in-citation>
			</element-citation>
			</ref>

			<ref id="CIT04">
			<element-citation publication-type="webpage">
			<collab>Eurostat</collab>
			  <year>2015</year>
			  <article-title>Archive: Patent statistics</article-title>
			  <comment><ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://ec.europa.eu/eurostat/">http://ec.europa.eu/eurostat/</ext-link></comment>
			  <date-in-citation content-type="access-date">[Consulta: 12/06/2017]</date-in-citation>
			</element-citation>
			</ref>

			<ref id="CIT05">
			<element-citation publication-type="webpage">
			<collab>Oficina Espa&#x00F1;ola de Patentes y Marcas (OEPM)</collab>
			  <article-title>Web de Historia de la Propiedad Industrial</article-title>
			  <comment><ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://historico.oepm.es">http://historico.oepm.es</ext-link></comment>
			  <date-in-citation content-type="access-date">[Consulta: Enero-Septiembre 2017]</date-in-citation>
			</element-citation>
			</ref>

			<ref id="CIT06">
			<element-citation publication-type="book">
			  <person-group person-group-type="author">
				  <name>
					  <surname>Ortiz Villajos</surname>
					  <given-names>J. M.</given-names>	  
				  </name>
			  </person-group>
			  <year>1999</year>
			  <source>Tecnolog&#x00ED;a y desarrollo econ&#x00F3;mico en la historia contempor&#x00E1;nea: estudio de las patentes registradas en Espa&#x00F1;a entre 1882 y 1935</source>
			  <publisher-loc>Madrid</publisher-loc>
			  <publisher-name>Oficina Espa&#x00F1;ola de Patentes y Marcas</publisher-name>
			</element-citation>
			</ref>

			<ref id="CIT07">
			<element-citation publication-type="book">
			  <person-group person-group-type="author">
				  <name>
					  <surname>P&#x00E9;rez Gallardo</surname>
					  <given-names>H.</given-names>	  
				  </name>
			  </person-group>
			  <year>2016</year>
			  <chapter-title>Patentes fotogr&#x00E1;ficas en el siglo XIX: instrumento del conocimiento t&#x00E9;cnico para la Historia de la fotograf&#x00ED;a</chapter-title>
			  <person-group person-group-type="editor">
				  <name>
					  <surname>Gonz&#x00E1;lez Redondo</surname>
					  <given-names>F.</given-names>	  
				  </name>
			  </person-group>
			  <source>Ciencia y t&#x00E9;cnica entre la paz y la guerra: 1714, 1814, 1914</source>
			  <volume>2</volume>
			  <fpage>1265</fpage>
			  <lpage>1272</lpage>
			</element-citation>
			</ref>

			<ref id="CIT08">
			<element-citation publication-type="report">
			  <source>Plan Nacional de Conservaci&#x00F3;n del Patrimonio Fotogr&#x00E1;fico</source>
			  <year>2015</year>
			  <publisher-loc>Madrid</publisher-loc>
			  <publisher-name>Ministerio de Educaci&#x00F3;n, Cultura y Deporte</publisher-name>
			  <size units="page">100</size>
			</element-citation>
			</ref>

			<ref id="CIT09">
			<element-citation publication-type="book">
			  <person-group person-group-type="author">
				  <name>
					  <surname>Riego</surname>
					  <given-names>B.</given-names>	  
				  </name>
			  </person-group>
			  <year>2000</year>
			  <source>La introducci&#x00F3;n de la fotograf&#x00ED;a en Espa&#x00F1;a. Un reto cient&#x00ED;fico y cultural</source>
			  <publisher-loc>Girona</publisher-loc>
			  <publisher-name>CGC Editores</publisher-name>
			  <size units="page">256</size>
			</element-citation>
			</ref>

			<ref id="CIT10"> 
			<element-citation publication-type="book">
			  <person-group person-group-type="author">
				  <name>
					  <surname>S&#x00E1;iz Gonz&#x00E1;lez</surname>
					  <given-names>J. P.</given-names>	  
				  </name>
			  </person-group>
			  <year>1995</year>
			  <source>Propiedad industrial y revoluci&#x00F3;n liberal. Historia del sistema espa&#x00F1;ol de patentes (1759-1929)</source>
			  <publisher-loc>Madrid</publisher-loc>
			  <publisher-name>Oficina Espa&#x00F1;ola de Patentes y Marcas, Ministerio de Industria y Energ&#x00ED;a</publisher-name>
			  <size units="page">202</size>
			</element-citation>
			</ref>

			<ref id="CIT11">
			<element-citation publication-type="thesis">
			  <person-group person-group-type="author">
				  <name>
					  <surname>S&#x00E1;iz Gonz&#x00E1;lez</surname>
					  <given-names>J. P.</given-names>	  
				  </name>
			  </person-group>
			  <year>1996</year>
			  <source>Invenci&#x00F3;n, patentes e innovaci&#x00F3;n en Espa&#x00F1;a (1759-1878)</source>
			  <publisher-loc>Madrid</publisher-loc>
			  <publisher-name>Universidad Aut&#x00F3;noma de Madrid</publisher-name>
			  <comment>Tesis doctoral</comment>
			  <size units="page">300</size>
			</element-citation>
			</ref>

			<ref id="CIT12">
			<element-citation publication-type="book">
			  <person-group person-group-type="author">
				  <name>
					  <surname>S&#x00E1;nchez Vigil</surname>
					  <given-names>J. M.</given-names>	  
				  </name>
			  </person-group>
			  <year>2017</year>
			  <source>La fotograf&#x00ED;a en sus reversos. La puerta de atr&#x00E1;s</source>
			  <publisher-loc>Madrid</publisher-loc>
			  <publisher-name>Universidad Complutense de Madrid</publisher-name>
			  <size units="page">160</size>
			</element-citation>
			</ref>

			<ref id="CIT13">
			<element-citation publication-type="book">
			  <person-group person-group-type="author">
				  <name>
					  <surname>S&#x00E1;nchez Vigil</surname>
					  <given-names>J. M.</given-names>	  
				  </name>
			  </person-group>
			  <year>2013</year>
			  <source>La fotograf&#x00ED;a en Espa&#x00F1;a. Otra vuelta de tuerca</source>
			  <publisher-loc>Gij&#x00F3;n</publisher-loc>
			  <publisher-name>Trea</publisher-name>
			  <size units="page">496</size>
			</element-citation>
			</ref>

			<ref id="CIT14">
			<element-citation publication-type="book">
			  <person-group person-group-type="editor">
				  <name>
					  <surname>Sougez</surname>
					  <given-names>M. L.</given-names>	  
				  </name>
			  </person-group>
			  <year>2007</year>
			  <source>Historia general de la fotograf&#x00ED;a</source>
			  <publisher-loc>Madrid</publisher-loc>
			  <publisher-name>C&#x00E1;tedra</publisher-name>
			  <size units="page">856</size>
			</element-citation>
			</ref>

			<ref id="CIT15">
			<element-citation publication-type="book">
			  <person-group person-group-type="author">
				  <name>
					  <surname>Sougez</surname>
					  <given-names>M. L.</given-names>	  
				  </name>
			  </person-group>
			  <year>1994</year>
			  <source>Historia de la fotograf&#x00ED;a</source>
			  <edition>5</edition>
			  <publisher-loc>Madrid</publisher-loc>
			  <publisher-name>C&#x00E1;tedra</publisher-name>
			  <size units="page">452</size>
			</element-citation>
			</ref>

			<ref id="CIT16">
			<element-citation publication-type="conf-proc">
			  <person-group person-group-type="author">
				  <name>
					  <surname>Ti&#x00F3;</surname>
					  <given-names>S.</given-names>	  
				  </name>
			  </person-group>
			  <year>2017</year>
			  <chapter-title>El fracaso de The Automatic Photograph Company, origen de la c&#x00E1;mara minutera</chapter-title>
			  <person-group person-group-type="editor">
				  <name>
					  <surname>Hern&#x00E1;ndez Latas</surname>
					  <given-names>J. A.</given-names>	  
				  </name>
			  </person-group>
			  <conf-name>I Jornadas sobre investigaci&#x00F3;n en la historia de la fotograf&#x00ED;a, 1839-1939. Un siglo de fotograf&#x00ED;a</conf-name>
			  <publisher-loc>Zaragoza</publisher-loc>
			  <publisher-name>Instituci&#x00F3;n Fernando el Cat&#x00F3;lico</publisher-name>
			  <fpage>309</fpage>
			  <lpage>320</lpage>
			</element-citation>
			</ref>

			<ref id="CIT17">
			<element-citation publication-type="journal">
			  <person-group person-group-type="author">
				  <name>
					  <surname>Vega</surname>
					  <given-names>C.</given-names>	  
				  </name>
			  </person-group>
			  <year>2014</year>
			  <article-title>Or&#x00ED;genes del fotomat&#x00F3;n en Espa&#x00F1;a, 1888-1929</article-title>
			  <source>Revista General de Informaci&#x00F3;n y Documentaci&#x00F3;n</source>
			  <volume>24</volume>
			  <issue>2</issue>
			  <fpage>305</fpage>
			  <lpage>341</lpage>
			</element-citation>
			</ref>

			<ref id="CIT18">
			<element-citation publication-type="book">
			  <person-group person-group-type="author">
				  <name>
					  <surname>Vega</surname>
					  <given-names>C.</given-names>	  
				  </name>
			  </person-group>
			  <year>2004</year>
			  <source>El ojo en la mano. La mirada fotogr&#x00E1;fica en el siglo XIX</source>
			  <publisher-loc>Girona</publisher-loc>
			  <publisher-name>CCG Editores</publisher-name>
			  <size units="page">144</size>
			</element-citation>
			</ref>

		</ref-list>
		
		<app-group>
			<app>
				<title>ANEXO</title>
				
				<p><bold>Patentes de fotograf&#x00ED;a</bold>: Se indican los solicitantes con el siguiente orden:  </p>

				<p>Nombre; Categor&#x00ED;a; N&#x00FA;mero de patente; A&#x00F1;o </p>

				<p>(Categor&#x00ED;as: A: Aplicaci&#x00F3;n; C: Color; M: Material; P: Procedimiento; T: Tecnolog&#x00ED;a) </p>

				<p>Aberastain, A.; T-Aparato. Contactos; 96771; 1926 </p>

				<p>Abreu, &#x00C1;. J.; T-&#x00D3;ptica; 35158; 1904 </p>

				<p>Abreu, &#x00C1;. J.; T-&#x00D3;ptica; 36813; 1905 </p>

				<p>Adolfo de Porta y C&#x00ED;a.; A-Esmaltes; 36024; 1905 </p>

				<p>Aguil&#x00F3;, F.; Albert, J.; A-Tejidos; 56178; 1913 </p>

				<p>Ahrle, F.; Krebe, W.; P-Foto brillo; 108007; 1928 </p>

				<p>Akerlund, A.; T-Diafragma/Roentgen; 83969; 1922 </p>

				<p>Alberca, M.; A-Vistas; 80558; 1922 </p>

				<p>Albi&#x00F1;ana, J. &amp; Julia, E.; A-Esmalte/Porcelana; 4129; 1866 </p>

				<p>Aldab&#x00F3;, J.: P-Reproducci&#x00F3;n; 13750; 1935 </p>

				<p>Alfredi, G.; C-Impresi&#x00F3;n; 1116702; 1930 </p>

				<p>Allen, A. R.; Bourne, F.H.; Allen, R.; T-Aparato; 112810; 1929 </p>

				<p>Almeida, P.; T-Iluminaci&#x00F3;n; 137223; 1935 </p>

				<p>Almenara, E.; A-Identificaci&#x00F3;n; 64095; 1917 </p>

				<p>Alonso, M.; A-Foto espejo; 60487; 1915 </p>

				<p>Alonso, S.; A-Perrito maravilloso; 9073; 1888 </p>

				<p>&#x00C1;lvarez, T.; P-Transformaci&#x00F3;n; 104584; 1927 </p>

				<p>Amer, F.; M-Pel&#x00ED;cula; 147303; 1939 </p>

				<p>Amer, F.; M-Pel&#x00ED;cula; 147680; 1939 </p>

				<p>Amer Esteve, F.; Llobet, S.; M-Papel; 31010; 1903 </p>

				<p>American Machine &amp; Foundry Co. T-C&#x00E1;mara; 97640; 1926 </p>

				<p>American Phototure Co.; T-Aparatos; 103872; 1927 </p>

				<p>Amira Trust; P-Emulsi&#x00F3;n; 123931; 1931 </p>

				<p>Andr&#x00E9; &amp;Lieutier; Girandy; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 1577; 1894 </p>

				<p>Andr&#x00E9; &amp;Lieutier; Girandy; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 16748; 1894 </p>

				<p>Andresen, M.; P-Revelado-fijado; 9403; 1889 </p>

				<p>Animated Picture; T-C&#x00E1;mara; 73637; 1920 </p>

				<p>Aparicio, C.; P-Reproducci&#x00F3;n impreso; 139256; 1935 </p>

				<p>Ara, J.; A-Metal/Madera; 89292; 1924  </p>

				<p>Aramburu, R.; M-Sello de caucho; 7430; 1887 </p>

				<p>Aramburu, R.; P-Ferrotipo; 16312; 1894 </p>

				<p>Aramburu, R.; P-Fotoescultura; 13604; 1892 </p>

				<p>Arce, P.; P-Revelado; 84439; 1923 </p>

				<p>Are&#x00F1;as, R.; P-Oscuridad; 114264; 1929 </p>

				<p>Ari&#x00F1;o, J.; A-Varios; 133913; 1934 </p>

				<p>Aris&#x00F3;, G.; Ruiz, &#x00C1;.; T-Aparato; 69986; 1919 </p>

				<p>Aris&#x00F3;, G.; Ru&#x00ED;z, &#x00C1;.; T-Aparato; 71172; 1919 </p>

				<p>Arnau, A.; T-Medici&#x00F3;n de luz; 26887; 1900 </p>

				<p>Arnulf, A.; Bonneau, P.; C-Policrom&#x00ED;a; 133664; 1934 </p>

				<p>Arte Fotogr&#x00E1;fico; P-Revelado; 62303; 1916 </p>

				<p>Artigas, V.; M-Papel; 39765; 1906 </p>

				<p>Assche, N.; T-Desvanecedor; 96541; 1926 </p>

				<p>Aubell, W.; M-Papel; 63976; 1917 </p>

				<p>Audouard, P.; Lleo, A.; Baradat, C.; T-Aparato fotocinematograf&#x00ED;a; 42635; 1908 </p>

				<p>Audouard, P.; Lleo, A.; Baradat, C.; T-C&#x00E1;mara; 45145; 1909  </p>

				<p>Aymat, L.; A-Identificaci&#x00F3;n; 112729; 1929 </p>

				<p>Aymat, L.; A-Identificaci&#x00F3;n; 119228; 1930 </p>

				<p>Aymat, L.; P-Emulsi&#x00F3;n; 119798; 1930 </p>

				<p>Aymat, L.; P-Foto invulnerable; 119859; 1930 </p>

				<p>Bacigalupi Internazionale Clich&#x00E9;s; M-Clich&#x00E9;; 40732; 1907 </p>

				<p>Baese, C.; A-Pl&#x00E1;stico; 29560; 1902 </p>

				<p>Bailey, E.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 86070; 1923 </p>

				<p>Ba&#x00EF;z, B.; T-Ampliadora; 85264; 1923 </p>

				<p>Ballesteros, S.; M-Tarjeta postal; 62259; 1916 </p>

				<p>Balt&#x00E1;, J.; T-Adaptador placas; 69447; 1919 </p>

				<p>Balt&#x00E1;, J.; T-Iluminaci&#x00F3;n; 67854; 1918 </p>

				<p>Baradat, C.; Bosch, F.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 49584; 1910 </p>

				<p>Barcel&#x00F3;, J.; T-Proyector; 135153; 1934 </p>

				<p>B&#x00E1;rcena, F.; T-Proyector; 106832; 1928 </p>

				<p>B&#x00E1;rcena, F.; T-Proyector; 91587; 1924 </p>

				<p>B&#x00E1;rcena, F.; T-Proyector; 93096; 1925 </p>

				<p>B&#x00E1;rcena, F.; T-Proyector; 93329; 1925  </p>

				<p>B&#x00E1;rcena, R.; M-Tarjeta postal Argos; 47293; 1910  </p>

				<p>Bargu&#x00E9;s, E. y Co.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 65140; 1917 </p>

				<p>Bargu&#x00E9;s, E. y Co.; T-C&#x00E1;mara laboratorio; 64922; 1917 </p>

				<p>Bargu&#x00F1;o, J. A-Producci&#x00F3;n; 97782; 1926 </p>

				<p>Bargu&#x00F1;o, J.; P-Retoque; 123681; 1981 </p>

				<p>Bargu&#x00F1;o, J.; P-Retoque; 96704; 1926 </p>

				<p>Barrau, A.; T-Proyector; 51451; 1911 </p>

				<p>Barricelli, M.; P-Fotoarquetipia; 33994; 1904 </p>

				<p>Barros, E.; Rodenburg, E.; T-C&#x00E1;mara estereo; 139453; 1935 </p>

				<p>Baschstein, R.; Enge, B.; A-Foto a&#x00E9;rea; 40326; 1907 </p>

				<p>Baschstein, R.; Enge, B.; T-Aparato esf&#x00E9;rico; 40325; 1907 </p>

				<p>Bassani, Procedess; A-Fotomec&#x00E1;nica; 90955; 1924 </p>

				<p>Basso, E.; T-Proyector; 115254; 1929 </p>

				<p>Beidler, G. Ch.; T-Aparato; 47280; 1910 </p>

				<p>Bekk &amp; Haulten Ch. Fabrik; P-Emulsi&#x00F3;n; 148546; 1936 </p>

				<p>Belin, E. Telegraphes; P-Transmisi&#x00F3;n; 56344; 1913 </p>

				<p>Belin, E. Telegraphes; T-C&#x00E1;mara foto animada; 75328; 1920  </p>

				<p>Belin, E. Telegraphes; T-Telefotograf&#x00ED;a; 56129; 1913 </p>

				<p>Belin, E.; T-Telefotograf&#x00ED;a; 90614; 1924 </p>

				<p>Belin, E.; T-Telestere&#x00F3;grafo; 42409; 1908 </p>

				<p>Bell Tel&#x00E9;fonos; T-Telefotograf&#x00ED;a; 90916; 1924 </p>

				<p>Bell Tel&#x00E9;fonos; T-Telefotograf&#x00ED;a; 95662; 1925 </p>

				<p>Bello, J.; P-Grabado; 1996; 1881 </p>

				<p>Bellver ,J.; P-Foto miniatura; 85789; 1923 </p>

				<p>Bellver, J.; T-Iluminaci&#x00F3;n; 37018; 1905 </p>

				<p>Beltr&#x00E1;, P.; A-Marmol; 71041; 1919 </p>

				<p>Bennett, C. W.; P-Revelado; 139802; 19335 </p>

				<p>Bernardi, A.; C-Sistemas; 110622; 1928 </p>

				<p>Berriatua, J.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 110662, 1919  </p>

				<p>Berrocal, J.; M-Soporte tarjeta; 48157; 1910 </p>

				<p>Berthon, R. Soci&#x00E9;t&#x00E9; Cine; P-Inversi&#x00F3;n; 122433; 1931 </p>

				<p>Beyer, R.; C-Filtro; 46691; 1909 </p>

				<p>Beyerlen, C.; T-&#x00C9;sterescop&#x00ED;a Roentgen; 74583; 1920 </p>

				<p>Bierbum; Hansen; Lind; T-C&#x00E1;mara m&#x00FA;ltiple; 136813; 1934 </p>

				<p>Billard, P. M.; M-Pel&#x00ED;cula; 132431; 1933 </p>

				<p>Binder, K.; P-Estarcido; 94565; 1925 </p>

				<p>Bisson, A.-R.; C-Impresi&#x00F3;n; 3980; 1884 </p>

				<p>Bisson, L. J.; A-Metal; 27652; 1901 </p>

				<p>Blanco, D.; T-Fotos varias; 57676; 1914 </p>

				<p>Blanco, D.; P-Retrato animado; 56284; 1913 </p>

				<p>Blanco, M.; C-Coloreado; 15798; 1894 </p>

				<p>Blanco, M.; Monreal, F.; P-Fotoescultura; 26069; 1900 </p>

				<p>Blanpain, F.; T-Aparato plegable; 39626; 1906 </p>

				<p>Blondel, J.; Chopin, A.; M-Placas; 55110; 1913 </p>

				<p>Boedicker, H. C.; T-M&#x00E1;quina copias; 72108; 1920 </p>

				<p>Bofill Homs, P.; M-Placas; 20554; 1897 </p>

				<p>Bogopolsky, J.; T-Aparato Fotocinematograf&#x00ED;a; 92533; 1925 </p>

				<p>Boixadera, J.; T-C&#x00E1;mara panor&#x00E1;m&#x00ED;ca; 31595; 1903 </p>

				<p>Bol&#x00ED;var, E.; T-Iluminaci&#x00F3;n; 31245; 1903 </p>

				<p>Boned y Pujol; P-Fotocromo; 10514; 1890 </p>

				<p>Bonnamour, M.; M-&#x00C1;lbum; 24795; 1889 </p>

				<p>Bonnet, A.L.; A-Porcelana; 92323; 1925 </p>

				<p>Borzykowski, B.; M-Papel; 40316; 1907 </p>

				<p>Bottaro, E.; M-Tarjeta postal; 52707; 1912 </p>

				<p>Boucard, P.; Lemaire, L.; T-Ampliadora; 67429; 1918 </p>

				<p>Boucher, P.; T-Aparato exposici&#x00F3;n; 53203; 1912 </p>

				<p>Bouillaud, G.; T-Iluminaci&#x00F3;n; 22095; 1898 </p>

				<p>Bradshaw, R..G; Lyell, J. C.; C-Pel&#x00ED;cula; 57766; 1914 </p>

				<p>Bramwell, Jo. E.; T-Aparato; 112528; 1929 </p>

				<p>Breitbath, F.; M_Soporte tarjeta; 18664; 1896 </p>

				<p>Brevetti Ughemar; T-Telefotograf&#x00ED;a; 82270; 1922 </p>

				<p>Briales, S.; T-Proyector; 93438; 1925 </p>

				<p>Bright, F. E.; P-Reproducci&#x00F3;n; 19781; 1896 </p>

				<p>Brock, A.; A-Cartograf&#x00ED;a; 64440; 1917 </p>

				<p>Broighton, W. H.; T-Aparato; 110996; 1929 </p>

				<p>Bromograf, A.G.; P-Copias; 72319; 1920 </p>

				<p>Brooks, A. A.; Watson, G.; T-Aparato; 2854; 1901 </p>

				<p>Broquier, P.; M-Placas secas; 70427; 1919 </p>

				<p>Broto, J.; T-Montaje; 7472; 1923 </p>

				<p>Browne, E. J.; C.Multicolor; 39293; 1906 </p>

				<p>Brugada, V.; Brugada Garc&#x00ED;a, N.; A-Repi&#x00E9;s; 86261; 1923 </p>

				<p>Brugada, V.; T-Tr&#x00ED;pode; 95354; 1925 </p>

				<p>Brulin, C. L. E.; T-Proyector; 133349; 1394 </p>

				<p>Bueno, R.; A-Impresi&#x00F3;n; 63994; 1917 </p>

				<p>Bulbena (v. J. Mas&#x00F3;), R.; Mas&#x00F3;, M.; Mas&#x00F3;, A.; Mas&#x00F3;, M. T.; Mas&#x00F3;, J.; Mas&#x00F3;, J. L.P-Emulsi&#x00F3;n; 15962; 1909 </p>

				<p>Bulbena, C&#x00E9;sar; Girbal, J.; T_Fotos alteradas; 78732; 1921 </p>

				<p>C.W.Retting &amp; Co.; T-Aparato; 112519; 1929 </p>

				<p>Cabanach; G&#x00FC;ell et al.; T-C&#x00E1;mara autom&#x00E1;tica; 13540; 1892 </p>

				<p>Cabrera, L.; M-Tarjeta postal; 64613; 1917 </p>

				<p>Cabrera, L.; M-Tarjeta postal; 64956; 1917 </p>

				<p>Cabrera, L.; M-Tarjeta postal; 65971; 1917 </p>

				<p>Calvet, E. A.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 27440; 1901 </p>

				<p>Cam Syndicate; T-C&#x00E1;mara enfoque; 125939; 1932 </p>

				<p>Camiller, J.; Hay, A.; T-Pantallas; 76010; 1920 </p>

				<p>Camiller, J.; M-Tarjeta postal; 67873; 1918 </p>

				<p>Campion, P.; P-Estarcido; 94565; 1925 </p>

				<p>Campos, G. y Clivill&#x00E9;s; P-Fotodecoraci&#x00F3;n; 46050; 1909 </p>

				<p>Canals, J.; T-Foto ambulante; 141191; 1934 </p>

				<p>Canson &amp; Montgolfier; M-Papel; 4091; 1865 </p>

				<p>Canto, J.; T-B&#x00E1;scula; 7741; 1887 </p>

				<p>Cant&#x00F3;, J.; T-C&#x00E1;mara; 7510; 1887 </p>

				<p>Caparr&#x00F3;s, J.; M-Clich&#x00E9;; 93965; 1925 </p>

				<p>Capin, J.; Lecocq, A.; M-&#x00C1;lbum; 37082; 1905 </p>

				<p>Capron; Duvivier; Ponselle; M-Clich&#x00E9;; 5744; 1877 </p>

				<p>Carabias, C.; A-Metal; 60466; 1915 </p>

				<p>Carabias, C.; A-Metal; 90062; 1924 </p>

				<p>Carbonnelle, H.; T-Telefotograf&#x00ED;a; 40307; 1907 </p>

				<p>Carranza, E.; A-Retrato; 121154; 1930 </p>

				<p>Carranza, E.; T-Obturador; 93746; 1925 </p>

				<p>Casado, E.; Lacruz, A.; P-Foto nocturna; 31066; 1903 </p>

				<p>Casado, J.; M-Chasis; 42868; 1908 </p>

				<p>Casado, J.; M-Chasis; 53249; 1912 </p>

				<p>Casado, J.; M-Soporte carte de visite; 42178; 1907 </p>

				<p>Casado, J.; T-Esteresocopia; 57873; 1914 </p>

				<p>Casado, L.; T-Fotominiatura; 65505; 1907 </p>

				<p>Case, T. W.; P-Anotaciones; 91334; 1924 </p>

				<p>Cassan, J.; M-Clich&#x00E9;s; 7255; 1887 </p>

				<p>Castillejo, R.; A-Cuero; 141227; 1936 </p>

				<p>Castillo, E.; A-Foto a&#x00E9;rea; 23674; 1899 </p>

				<p>Castillo, E.A-Foto a&#x00E9;rea; 29713; 1902 </p>

				<p>Catini, A.; M-Cart&#x00F3;n; 73068; 1920 </p>

				<p>Cea Berm&#x00FA;dez, F.; A-Metal metalina: 29205; 1902 </p>

				<p>Cell&#x00E9;rier, L. J. H.; C-Coloreado; 6644; 1887 </p>

				<p>Cell&#x00E9;rier, L. J. H.; P-Carb&#x00F3;n; 5029; 1885 </p>

				<p>Cembrano, P.; T-Iluminaci&#x00F3;n; 18932; 1896 </p>

				<p>Ce&#x00F1;al, R.; M-Placas y papel; 26940; 1900 </p>

				<p>Cepero, L.; P-Foto vistas; 59270; 1914 </p>

				<p>Cervenka, E.; C-Sistemas; 65429; 1917 </p>

				<p>Chac&#x00F3;n, J.; P-Revelado; 110166: 1928 </p>

				<p>Chafes, R.; M-Soporte tarjeta; 9386; 1889 </p>

				<p>Chaine; Durand; Sallonier; C-Sistemas Fotonatura; 2819; 1882 </p>

				<p>Chapman, W.; Bull, H. H.J.; C-Pel&#x00ED;cula; 115521; 1929 </p>

				<p>Chapman, W.; C-Sistemas; 125212; 1931 </p>

				<p>Charley, J. Ch.; M-Pel&#x00ED;cula; 24097; 1899 </p>

				<p>Chemische Fabriek L. Grinten; P-Reproducci&#x00F3;n; 102832; 1927  </p>

				<p>Cheron, E.; Mendoza, L.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 13819; 1892 </p>

				<p>Chesnay, &#x00C9;.; P-Esmalte laca; 18055; 1895 </p>

				<p>Chestanoff, P; Merejkovsky, B.; P-Revelado; 93410; 1925 </p>

				<p>Chevallier, F. A.; T-Aparato panor&#x00E1;mica; 3050; 1865 </p>

				<p>Claret, R.; T-Secadora abrillantadora; 128708; 1932 </p>

				<p>Clark, A. J.; C-Tricrom&#x00ED;a; 109844; 1928 </p>

				<p>Clemot, T.; Clemot, A.; A-Impresi&#x00F3;n; 25591; 1900 </p>

				<p>Clifton, E.; Wells, A. ; C-Sistemas; 46579; 1909 </p>

				<p>Coca, T.; Leaburu, M.; T-&#x00C1;parato; 9969; 1926 </p>

				<p>Coca, T.; Leaburu, M.; T-C&#x00E1;mara; 89868; 1924 </p>

				<p>Coca, T.; Leaburu, M.; T-Prensa rotativa; 92187; 1925 </p>

				<p>Coca, T.; Leaburu, M.; T-Secadora; 91149; 1924 </p>

				<p>Coca, T.; Leaburu, M.; T-Secadora; 91818; 1924 </p>

				<p>Coca, T.; T-Ampliadora; 82258; 1922 </p>

				<p>Cohn, Irwin E.; Tait, Wifred E.; T-Proyector; 14957; 1936 </p>

				<p>Colominas, T.; M-Placas secas; 12642; 1891 </p>

				<p>Colorco; T-C&#x00E1;mara; 75194; 1920 </p>

				<p>Conquerant, Ch.; T-C&#x00E1;mara espia; 16843; 1895 </p>

				<p>Cooper, E. E.; Trodel, A. T.; M-Clich&#x00E9;; 134211; 1934 </p>

				<p>Corning Glass Works; T-Proyector; 71346; 1919 </p>

				<p>Corpas, E.; T-Iluminaci&#x00F3;n; 27575; 1901 </p>

				<p>Corpas, E.; T-Iluminaci&#x00F3;n; 27623; 1901 </p>

				<p>Cort&#x00E9;s, &#x00C1;.; A-Tela; 116838; 1930 </p>

				<p>Costa, O.; P-Reproducci&#x00F3;n; 23346; 1898 </p>

				<p>Costales, F.; P-Transparencia; 50692; 1911 </p>

				<p>Cotillon, A.; T-Aparato impresi&#x00F3;n; 39941; 1907 </p>

				<p>Coventry, H.; T-Aparato lavado; 2605; 1900 </p>

				<p>Crehuet, C.; P-Revelado-Fijado; 85665; 1923  </p>

				<p>Crespo, M.; A-M&#x00E1;rmol; 146707; 1939  </p>

				<p>Crozat, L. &amp; Crozat, N.; P-Fondos; 2546; 1862 </p>

				<p>Csiszar, F. H.; M-Papel; 17469; 1895 </p>

				<p>Cubillo, L.; T-C&#x00E1;mara; 54703; 1913 </p>

				<p>Cubillo, L.; T-C&#x00E1;mara; 72532; 1920 </p>

				<p>Cubillo, L.; T-Portaplacas; 72532; 1920 </p>

				<p>Cuenin &amp; Co.; C-Aparato tricrom&#x00ED;a; 89375; 1924 </p>

				<p>Cumming, J. G.; M-Soporte tarjeta; 10416; 1890 </p>

				<p>Cuy&#x00E1;s; M-Clich&#x00E9;; 66632; 1918 </p>

				<p>Cuy&#x00E1;s; T-Prensa; 61239; 1915 </p>

				<p>Cuy&#x00E1;s; T-Prensa; 61668; 1916 </p>

				<p>Dalmau, J.; P-Realidad; 69023; 1919 </p>

				<p>Dassonville, L.; C-Positivos; 123499; 1931 </p>

				<p>Dassonville, L.; C-Positivos; 124611; 1931 </p>

				<p>Daylight Film Corporation; A-Reproducci&#x00F3;n; 77930; 1921 </p>

				<p>Decke, W.:T-Portaplacas; 56030; 1913 </p>

				<p>Deckel, F.; T-Obturador; 101765; 1927 </p>

				<p>Del Amo y Guti&#x00E9;rrez; M-&#x00C1;lbum; 107548; 1928 </p>

				<p>Del Amo y Guti&#x00E9;rrez; M-&#x00C1;lbum; 111441; 1929 </p>

				<p>Derepas Freres; M-Papel; 28442; 1901 </p>

				<p>Dessler &amp; Walter; P-Emulsi&#x00F3;n; 134437; 1934 </p>

				<p>Dickerson, E. N.; T-C&#x00E1;mara autom&#x00E1;tica; 18729; 1896 </p>

				<p>Dickinson; Hepburn; T-Estereoscopia; 72775; 1920 </p>

				<p>Dickinson; Hepburn; T-Estereoscopia; 82987; 1922  </p>

				<p>Didier, L. J.-B.; C-Sistemas: 100164; 1926 </p>

				<p>Dorel, F.; T-Planchas; 68444; 1918 </p>

				<p>Driggs, L. L.; Faber, H. B.; T-Iluminaci&#x00F3;n; 117105; 1930 </p>

				<p>Dropioswki, Th.; M-Pel&#x00ED;culas; 48967; 1910 </p>

				<p>Ducos, L. A.; Bercegol, R.; C-Policrom&#x00ED;a; 39799; 1907 </p>

				<p>Ducos, L.; C-Sistemas; 5513; 1876 </p>

				<p>Dufay, L Coleurs Co.; C-Sistemas; 99038; 1926 </p>

				<p>Dufay, L. Coleurs Co.; C-Pruebas; 83551; 1922  </p>

				<p>Dufay, L.; C-Sistemas; 89200; 1924 </p>

				<p>Dufay, Plaques; C-Pantalla; 43352; 1908 </p>

				<p>Dupuis, E.T-Proyector; 50102; 1911 </p>

				<p>Dur&#x00E1;, J.; A-Fotograbado; 49782; 1911  </p>

				<p>Dur&#x00E1;, J.; A-Fotograbado; 55631; 1913 </p>

				<p>Dur&#x00E1;n y M&#x00FA;jica; M-Placas secas; 27656; 1901 </p>

				<p>Dur&#x00E1;n, A.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 10758; 1890 </p>

				<p>Dur&#x00E1;n, A.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 12649; 1891 </p>

				<p>Dur&#x00E1;n, A.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 16558; 1894 </p>

				<p>Dur&#x00E1;n, J. ; P- Relieve; 52612; 1912 </p>

				<p>Dur&#x00E1;n; Hernando; D&#x00ED;ez; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 23011; 1898 </p>

				<p>Dye impression Photo Ltd; P-Negativos te&#x00F1;idos; 75626; 1920 </p>

				<p>E. &amp; H. T. Anthony &amp; Co..; M-Papel; 5583; 1886 </p>

				<p>Ehlermann, E.; P-Foto ret&#x00ED;cula; 29129; 1902 </p>

				<p>Electrical Research; T-&#x00C1;parato reproducci&#x00F3;n; 109451; 1928 </p>

				<p>Ellero, U.; T-Telefotograf&#x00ED;a; 54206; 1912 </p>

				<p>Ellrich J.; T-Disparador; 132930; 1933 </p>

				<p>Enjalbert, T. E.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 13519; 1892 </p>

				<p>Enjalbert, T. E.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 9986; 1889 </p>

				<p>Escand&#x00F3;n, R.; Maras&#x00ED;, S.; P-Grabado; 9680; 1889 </p>

				<p>Escriv&#x00E1;, F B.; A-Impresi&#x00F3;n; 127751; 1932 </p>

				<p>Espino, R.; P-Pruebas; 109738; 1928 </p>

				<p>Espino, R.; T-&#x00D3;ptica; 109739; 1928 </p>

				<p>Espino, R.; P-Reproducci&#x00F3;n; 110533; 1928 </p>

				<p>Fabro, T.; M-Papel; 53168; 1912 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Revelado; 142001; 1936 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Copias; 145006; 1938 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Emulsi&#x00F3;n; 145057; 1938 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Material; 143500; 1936 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Material; 143903; 1937 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Material; 143934; 1937 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Material; 144867; 1938 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Material; 145052; 1938 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Material; 145751; 1938 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Reproducciones; 143569; 1937 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Revelado; 142661; 1936  </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Revelado; 145056; 1938 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Sistemas; 142991; 1936 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Sistemas; 143200; 1936 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Sistemas; 143200; 1936 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Sistemas; 143846; 1937 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Sistemas; 145053; 1938 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Sistemas; 145170; 1939 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Sistemas; 146022; 1938 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Sistemas; 146607; 1939 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Sistemas; 14845; 1936 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Sistemas; 14858; 1938 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Sustracci&#x00F3;n; 145049; 1938 </p>

				<p>Farbenindustrie; C-Transparencia; 143501; 1937  </p>

				<p>Farbenindustrie; M-Pel&#x00ED;cula; 113681; 1929 </p>

				<p>Farbenindustrie; M-Pel&#x00ED;cula; 114192; 1929 </p>

				<p>Farbenindustrie; M-Pel&#x00ED;cula; 129518; 1933 </p>

				<p>Farbenindustrie; M-Pel&#x00ED;cula; 132036; 1933 </p>

				<p>Farbenindustrie; P-Emulsi&#x00F3;n; 134797; 1934 </p>

				<p>Farbenindustrie; P-Emulsi&#x00F3;n; 111979; 1919 </p>

				<p>Farbenindustrie; P-Emulsi&#x00F3;n; 142276; 1936 </p>

				<p>Farbenindustrie; P-Emulsi&#x00F3;n; 142776; 1936 </p>

				<p>Farbenindustrie; P-Emulsi&#x00F3;n; 143924; 1935 </p>

				<p>Farbenindustrie; P-Emulsi&#x00F3;n; 14436; 1937 </p>

				<p>Farbenindustrie; P-Fotos sin plata; 14499 </p>

				<p>Farbenindustrie; P-Revelado; 139752; 1935  </p>

				<p>Farbenindustrie; P-Revelado; 142790; 1936 </p>

				<p>Farbenindustrie; P-Emulsi&#x00F3;n; 134796; 1934 </p>

				<p>Farbenindustrie; P-Foto r&#x00E1;pida; 132502; 1933 </p>

				<p>Fargier, A.; Charavet, N.; P-Tintas; 2280; 1861 </p>

				<p>Farguell, J.; M-Placas secas; 66249; 1918 </p>

				<p>Fau, J.; M-Tarjeta postal; 56591; 1913 </p>

				<p>Faucompr&#x00E9;, &#x00C9;. de; M-Chasis; 12992; 1892 </p>

				<p>Faucompr&#x00E9;, &#x00C9;.; M-Chasis; 13579; 1892 </p>

				<p>Faulstich, P.; C-Negativos; 75580; 1920 </p>

				<p>Favre, L.; C-Sistemas; 928; 1880 </p>

				<p>Fern&#x00E1;ndez, A. (Napole&#x00F3;n); A-Foto espejo; 3852; 1884  </p>

				<p>Fern&#x00E1;ndez, A. (Napole&#x00F3;n); A-Porcelana; 2695; 1882  </p>

				<p>Fern&#x00E1;ndez, E.; M-Soporte tarjeta; 69502; 1919 </p>

				<p>Fern&#x00E1;ndez, D.; P-Reproducci&#x00F3;n impresa; 125829; 1932 </p>

				<p>Fern&#x00E1;ndez, G.; Mart&#x00ED;n, V.; M-Soporte aluminio; 119339; 1930 </p>

				<p>Fern&#x00E1;ndez y Carbonell; M-Papel; 60063; 1915 </p>

				<p>Ferradas, M.; P-Revelado-Fijado; 84222; 1923 </p>

				<p>Ferrer, A.; P-Foto m&#x00E1;gicas; 16155; 1894 </p>

				<p>Ferriter, J. P.; Peters, Th. J.; M-Clich&#x00E9;; 61962; 1916 </p>

				<p>Fiol, F.; A-Tr&#x00ED;ptico; 62811; 1916 </p>

				<p>Foiret, A. A.; T-Aparato Pratic; 16405; 1894 </p>

				<p>Foiret, A. A; T-Aparato Pratric; 15009; 1893 </p>

				<p>Fontaine, H.; T-Estereoscopia; 4752; 1870 </p>

				<p>Forest, L.; A-Vistas; 95583; 1925 </p>

				<p>Forunes, E.; Diamant, H.; P-Revelado-fijado; 140715; 1935 </p>

				<p>Fougerat, Ch.; T-Proyector; 34959; 1904 </p>

				<p>Fox, W. J.; T-C&#x00E1;mara foto animada; 10838; 1929 </p>

				<p>Fox, W. J.; T-C&#x00E1;mara foto animada; 114597; 1929 </p>

				<p>Fox, W. J.; T-C&#x00E1;mara foto animada; 115451; 1929  </p>

				<p>Frankie, P.; Heidecke, R.; T-C&#x00E1;mara estuche; 133590; 1934 </p>

				<p>Franzen, Ch.; A-Cristal; 84029; 1923 </p>

				<p>Freeman, A.; T-&#x00D3;ptica; 69783; 1919 </p>

				<p>Freeman, A.; T-&#x00D3;ptica; 69783; 1919 </p>

				<p>Frerich, P. M.; M-Tarjeta postal; 48675; 1910 </p>

				<p>Fullenlove, M. C.; T-Aparato reproducci&#x00F3;n; 98915; 1926 </p>

				<p>Fussli, O. et Co.; M-&#x00C1;lbum; 9518; 1889 </p>

				<p>Gaertner, F.; P-Fotoescultura; 35995; 1905 </p>

				<p>Gamoneda, E.; P-Impresi&#x00F3;n; 50024; 1911 </p>

				<p>Garchey, L. A.; C-Pel&#x00ED;cula; 28091; 1901 </p>

				<p>Garc&#x00ED;a, E.; M-Tarjeta postal victor; 42929; 1908  </p>

				<p>Garriga, C.; T-C&#x00E1;mara oftalmolog&#x00ED;a; 138598; 1934 </p>

				<p>Garriga, R.; M-Papel; 103438; 1927 </p>

				<p>Garriga, R.; M-Papel; 116570; 1930 </p>

				<p>Garriga, R.; T-Proyector; 33272; 1904 </p>

				<p>Gaspar, B.; C-Sistemas; 127340; 1932 </p>

				<p>Gaspar, B.; C-Sistemas; 137734; 1935 </p>

				<p>Gateau, E. P-Carb&#x00F3;n; 150; 1878 </p>

				<p>Gateau, E.; Monckhoven, D.; P-Carb&#x00F3;n; 46; 1878  </p>

				<p>Gateau, J. Th.; P-Emulsi&#x00F3;n; 41609; 1907 </p>

				<p>Gatell, V.; Cercada, A.; M-Placas secas; 30573; 1902 </p>

				<p>Gay, E.; P-Im&#x00E1;genes; 99723; 1926 </p>

				<p>Gay, E.; P-Im&#x00E1;genes; 99730; 1926 </p>

				<p>Gebruder Schwarz; M-Placas: 82113; 1922 </p>

				<p>General Aniline &amp; Film Co.; C-Sistemas; 172755; 1916  </p>

				<p>Gevaert Photo; P-Copias; 131943; 1933 </p>

				<p>Gevaert, L. et Co.; M-Carretes; 73945; 1920 </p>

				<p>Gevaert; M-Pel&#x00ED;cula; 82746; 1922 </p>

				<p>Gevaert; P-Revelado; 138038; 1935 </p>

				<p>Giner, R.; A-Abanicos; 65256; 1917 </p>

				<p>Gleichmar, A.; C-Negativos; 72524; 1920 </p>

				<p>Glover, E. S.; M-&#x00C1;lbum; 637; 1879 </p>

				<p>Goldschmidt, H.; P-Foto r&#x00E1;pida; 23057; 1898 </p>

				<p>G&#x00F3;mez, F.; P-Revelado; 86494; 1923  </p>

				<p>G&#x00F3;mez, F.; T-Iluminaci&#x00F3;n; 67469; 1918  </p>

				<p>G&#x00F3;mez, J.; P-Fijado; 89800; 1924  </p>

				<p>G&#x00F3;mez, J.; P-Fijado; 92388; 1925 </p>

				<p>G&#x00F3;mez Garc&#x00ED;a, F.; C-Cronofotogr&#x00E1;fico; 49256; 1910 </p>

				<p>G&#x00F3;mez Garc&#x00ED;a, F.; P-Relevado; 53723; 1912 </p>

				<p>G&#x00F3;mez Garc&#x00ED;a, F.; P-Revelado; 50079; 1911 </p>

				<p>G&#x00F3;mez Garc&#x00ED;a, F.; P-Revelado; 53574; 1912 </p>

				<p>G&#x00F3;mez Garc&#x00ED;a, F.; P-Revelado; 53721; 1912 </p>

				<p>G&#x00F3;mez Garc&#x00ED;a, F.; P-Revelado; 54699; 1913 </p>

				<p>G&#x00F3;mez Garc&#x00ED;a, F.; P-Revelado; 55780; 1913 </p>

				<p>Gonz&#x00E1;lez, &#x00C1;.; T-Estereoscopia; 92249; 1925 </p>

				<p>Gonz&#x00E1;lez. B.; T-Ampliadora; 27558; 1901 </p>

				<p>Gonz&#x00E1;lez, F.; P-Foto inalterable; 4817; 1871 </p>

				<p>Gonz&#x00E1;lez; Su&#x00E1;rez; Pacheco; T-Dispositivo; 96443; 1925 </p>

				<p>Gorsky, S. M. P.; C-Tricrom&#x00ED;a; 79457; 1921 </p>

				<p>Gorsky, S. M. P.; T-&#x00D3;ptica; 81611; 1922 </p>

				<p>Gorsky, S.; Michael, P.; C-Sistemas; 108354; 1928 </p>

				<p>Grandin, E. J. B.; A-Esmalte; 16852; 1895 </p>

				<p>Grenier Art Co.; C-Retratos; 26361; 1900 </p>

				<p>Grieshaber Fr&#x00E8;res et Co.; P-Emulsi&#x00F3;n; 112160; 1929 </p>

				<p>Grossi, S.; M-Chasis; 54039; 1912 </p>

				<p>Grossi, S.; T-Aparato impresor; 63279; 1916 </p>

				<p>Guanderax, E.; T-C&#x00E1;mara; 119486; 1930 </p>

				<p>Guanderax, E.; T-C&#x00E1;mara; 1284; 1931 </p>

				<p>Guerrero, L.; T-C&#x00E1;mara estereosc&#x00F3;pica; 76723; 1921 </p>

				<p>Guill&#x00E9;n, B. A.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 139369; 1935 </p>

				<p>Guill&#x00E9;n, B. A.; T-Iluminaci&#x00F3;n; 102579; 1927 </p>

				<p>Guill&#x00E9;n, G. J.; T-Telegraf&#x00ED;a; 40298; 1907 </p>

				<p>Gumpel, K.; Kaftanski, F.; T-C&#x00E1;mara; 137249; 1935 </p>

				<p>Gurich, J.; Ochotorena, &#x00C1;.; A-Reproducci&#x00F3;n; 57100; 1913 </p>

				<p>Gurtner, A. A.; C-Impresi&#x00F3;n; 31784; 1903 </p>

				<p>Guti&#x00E9;rrez, R.; M-Tarjeta postal Argos; 44937; 1909 </p>

				<p>Guti&#x00E9;rrez Quintana, E.; A-Retrato; 16863; 1895 </p>

				<p>Guy, A.; A-Grabado; 4301; 1867 </p>

				<p>Hagen; Mathyns; Daamen; P-Alb&#x00FA;mina; 66732; 1918 </p>

				<p>Harbers, T.; P-Copias; 55819; 1913 </p>

				<p>Hart, S.; Stealey, J.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 110427; 1928 </p>

				<p>Hart, S.; Stealey, J.; T-Obturador; 110428; 1928 </p>

				<p>Haworth-Booth, M.; T-C&#x00E1;mara; 124295; 1931 </p>

				<p>Haworth-Booth, M.; T-C&#x00E1;mara; 124305; 1931 </p>

				<p>Heck, L. J.; P-Relieve; 58634; 1914  </p>

				<p>Heinen, Th.; T-Aparato revelado; 60844; 1915 </p>

				<p>Helmert, B.; M-Placas; 20286; 1897 </p>

				<p>Hennicke, A.; T-C&#x00E1;mara estereosc&#x00F3;pica; 145662; 1939 </p>

				<p>Henri, A.; Lassus, J.; P- Relieve; 137815; 1935 </p>

				<p>Heras, &#x00C1;.; P- Revelado-fijado; 95325; 1925 </p>

				<p>Heras, &#x00C1;.; P-Revelado-fijado; 95742; 1925 </p>

				<p>Hermite, J. C. A.; T-Bastidor; 6604; 1887 </p>

				<p>Hern&#x00E1;ndez, J.; T-Laboratorio; 64415; 1917  </p>

				<p>Hern&#x00E1;ndez Barasoain, J.; P-Pruebas; 36604; 1905 </p>

				<p>Hern&#x00E1;ndez Tejada, J.; C-Coloreado; 1548; 1857 </p>

				<p>Herrera, S.; T-Recortadora; 58241; 1914 </p>

				<p>Herrero Puerta; M-Estuches; 20792; 1897 </p>

				<p>Hesekiel, A.; P-Revelado; 30758; 1902 </p>

				<p>Hess-Ives Co.: C-Sistemas; 56164; 1913 </p>

				<p>Hess-Ives Co.; A-Cartograf&#x00ED;a; 65765; 1917 </p>

				<p>Hess-Ives Co.; C-Sistemas; 56724; 1913 </p>

				<p>Hess-Ives Co.; C-Sistemas; 60556; 1912 </p>

				<p>Hidalgo, M.; A-Metal; 59730: 1915 </p>

				<p>Hor&#x00E1;k, J.; T-Retoque; 54589; 1913 </p>

				<p>H&#x00F6;rner, E.; A-Foto a&#x00E9;rea; 138078; 1935 </p>

				<p>Horst, L.; C-M&#x00E1;quina; 13113; 1933 </p>

				<p>Hosch, J.C.; C-Sistemas; 8857; 1888 </p>

				<p>Houston, D.; T-C&#x00E1;mara: 18691; 1896 </p>

				<p>Huber, A.; Simons, W.; T-Aparato fotoinvisible; 84557; 1923 </p>

				<p>Huber, A; Simons, W.; T-C&#x00E1;mara; 84557; 1923 </p>

				<p>Hudeley, V.; T-Estereoscopia; 131229; 1933 </p>

				<p>Huebner Bleistein Co.; M-Clich&#x00E9;; 51592; 1911 </p>

				<p>Huertas, M.; T-Prensa; 68265; 1918 </p>

				<p>Huet et Co.; T-C&#x00E1;mara Foto animada; 45870; 1909 </p>

				<p>Huet, H. L.; T-Aparato; 170275; 1900 </p>

				<p>Hulster, J. A.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 30353; 1902 </p>

				<p>Hurtado de Mendoza, M.; A-Fotograbado; 28500; 1901 </p>

				<p>Iglesia, J.; T-Iluminaci&#x00F3;n; 105355; 1957 </p>

				<p>Isaac, G.; P-Impresi&#x00F3;n; 16898; 1895 </p>

				<p>Ives, F.; T-Estereoscopia; 34679; 1904 </p>

				<p>Ivorra y Pay&#x00E1;; T-Cromo-relieve; 38807; 1906 </p>

				<p>Jelley, E. E.; P-Emulsi&#x00F3;n; 90533; 1924 </p>

				<p>Jellinek, K.; T-Secadora; 59856; 1915 </p>

				<p>Jewwey, E.; T-Producci&#x00F3;n; 97782; 1926 </p>

				<p>Jim&#x00E9;nez Villalobos, J.; A-Foto recorte: 82260; 1922 </p>

				<p>Jimeno, R.; A-Foto a&#x00E9;rea; 73454; 1920 </p>

				<p>Jimeno, R.; A-Fotoa&#x00E9;rea; 68778; 1918 </p>

				<p>Joarizti y Mariezcurrena; A-Fotograbado; 4505; 1884 </p>

				<p>Joh, Friedr. Wallmann &amp; Co.; A-Impresi&#x00F3;n; 21189; 1897 </p>

				<p>Jos&#x00E9; Melguizo y Co.; A-Anuncio foto; 66394; 1918 </p>

				<p>Josepho, A.M.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 95294; 1924 </p>

				<p>Josepho, A.M.; T-C&#x00E1;mara; 107911; 1928 </p>

				<p>Jos-Pe Farbenphoto G.; C-Impresi&#x00F3;n; 95607; 1925 </p>

				<p>Jos-Pe Farbenphoto G.; C-&#x00D3;ptica; 92239; 1925 </p>

				<p>Joux, L.; T-Aparato de Escamoteo; 16456; 1894 </p>

				<p>Kahlert, A.; P-Trama; 143004; 1936  </p>

				<p>Kalle &amp; Co. A.G.; M-Papel; 84344; 1923 </p>

				<p>Kalle &amp; Co.; P-Diazofoto; 111275; 1929 </p>

				<p>Kalle &amp; Co.; P-Reproducci&#x00F3;n; 104515; 1927 </p>

				<p>Kalle &amp; Co.; P-Reproducci&#x00F3;n; 104967; 1927 </p>

				<p>Karaflat, J.; Cerny J.; P-Celulosa; 130359; 1933 </p>

				<p>Kaufer, R.; A-Identificaci&#x00F3;n; 137057; 1935 </p>

				<p>Keller-Dorian Societe Cine-Photo; C-Sistemas; 109869; 1928 </p>

				<p>Keller-Dorian Societe; T-Objetivo; 96448; 1926 </p>

				<p>Keller-Dorian, A.; C-Pantalla; 77035; 1921 </p>

				<p>Keppler, C.; T-Disparador fotoclip; 65037; 1917 </p>

				<p>Kitse&#x00E9;, I.; T-Pantallas; 87356; 1923 </p>

				<p>Kodak; C-Sistemas; 138641; 1935 </p>

				<p>Kodak; C-Sistemas; 138642; 1935 </p>

				<p>Kodak; C-Sistemas; 139133; 1935 </p>

				<p>Kodak; M-Pel&#x00ED;cula; 105629; 1927 </p>

				<p>Kodak; M-Pel&#x00ED;cula; 123134; 1931 </p>

				<p>Kodak; M-Pel&#x00ED;cula; 123111; 1931 </p>

				<p>Kodak; P-Emulsi&#x00F3;n; 39192; 1935 </p>

				<p>Konieczny, A.; T-Iluminaci&#x00F3;n; 73843; 1920 </p>

				<p>Konieczny, A.; T-Proyector; 60714; 1915 </p>

				<p>Kopp, R.; C-Sistemas; 12729; 1891 </p>

				<p>Korn, A.; T-Telefotograf&#x00ED;a; 43055; 1908 </p>

				<p>Korn, A.; T-Telefotograf&#x00ED;a; 91999; 1924 </p>

				<p>Korsten; Melies; Reulos; T-C&#x00E1;mara foto animada; 19610; 1896 </p>

				<p>Kosmoskop; T-Aparato estrobosc&#x00F3;pico; 25067; 1899  </p>

				<p>Kraf &amp; Steudel Papiere; A-Impresi&#x00F3;n; 97142; 1926 </p>

				<p>Krakow, E.; P-Fototipograg&#x00ED;a; 4413; 1884 </p>

				<p>Kruse, C.; T-C&#x00E1;mara; 5958; 1886 </p>

				<p>Kunkler, E.; Brunner, J.; A-Pintura y grabado; 4335; 1884 </p>

				<p>Kunkler, E.; Brunner, J.; A-Impresi&#x00F3;n; 3933; 1884 </p>

				<p>Laborda, J. J.; P-Fotocromo; 10704; 1890 </p>

				<p>Labourse, G.; P-Emulsi&#x00F3;n; 128866; 1932 </p>

				<p>Lacasa, F.; P-Autocromas; 69323; 1919 </p>

				<p>Lacher, C.; C-Impresi&#x00F3;n multicolor; 77632; 1921 </p>

				<p>Lacoste, J.; M-Tarjeta postal; 53749; 1912 </p>

				<p>Lacoste, J.; T-Iluminaci&#x00F3;n; 44601; 1912 </p>

				<p>Lafarge, J.; T-Aparato efecto; 2561; 1862 </p>

				<p>Lafora, J.; P-Imagen continua; 62905; 1916 </p>

				<p>Lafora, J.; P-Imagen continua; 63270; 1916 </p>

				<p>Lafora, J.; P-Imagen continua; 64172; 1917 </p>

				<p>Lafuente, G. E.; P-Esmalte; 103972; 1927 </p>

				<p>Lafuente, G. E.; P-Positivos; 103974; 1927 </p>

				<p>Lafuente, G. E; A-Esmalte; 103973; 1927 </p>

				<p>Lage, E. A.; C-Placas sensibles; 82167; 1922 </p>

				<p>Lage Farben PhotoAuslands; C-Negativos; 100368; 1926 </p>

				<p>Lamblin, A.; T-Aparato revelado; 57570; 1914 </p>

				<p>Lamblin, A.; T-Aparato revelado; 55594; 1913 </p>

				<p>Langhans, J.; M-Soporte tarjeta; 2389; 1882 </p>

				<p>Laporta, F.; A-Impresi&#x00F3;n; 2126; 1881 </p>

				<p>Laporta Hermanos; C-Fotocromo; 24284; 1899 </p>

				<p>Laurent, J.; A-Abanicos; 3026; 1864 </p>

				<p>Laurent, J.; C-Retratos; 1321; 1855 </p>

				<p>Laurent, J.; C-Retratos; 1474; 1856 </p>

				<p>Laverdet, M.; P-Reproducci&#x00F3;n; 1138; 1854 </p>

				<p>Lawrence, G.; T-C&#x00E1;mara foto a&#x00E9;rea; 41781; 1907; </p>

				<p>Leitz, E.; T-Objetivo; 127410; 1932 </p>

				<p>Leitz, E.; T-C&#x00E1;mara; 127226; 1932 </p>

				<p>Leon, C.; M-Clich&#x00E9;s; 5209; 1874 </p>

				<p>Leperche, Salvadori &amp; Co. P-Pruebas; 11662; 1930 </p>

				<p>Lesjak, M.; M-Placas; 73485; 1920 </p>

				<p>Levy-Roth G.M.B.H.; T-Aparato; 57624; 1914 </p>

				<p>Liebert, A. &amp; Lafon Saint Cry, J.; T-C&#x00E1;mara; 2833; 1864 </p>

				<p>Li&#x00F1;&#x00E1;n, F.; T-Prensa; 46712; 1909 </p>

				<p>Lipa, conde de: Ver Tarszenski, L.  </p>

				<p>Llimona, J.; A-Identificaci&#x00F3;n; 147492; 1939 </p>

				<p>Llimona, J.; M-Pel&#x00ED;cula; 125899; 1932 </p>

				<p>Llopis, J.; Mir, R.; P-Positivos; 144748; 1939 </p>

				<p>Llopis, L.; P-Fotoescultura; 65068; 1917 </p>

				<p>Llorens, J. hijo; T-Esteresocopia; 126681; 1932 </p>

				<p>Lohr y Morej&#x00F3;n; M-Soporte tarjeta; 6477; 1886 </p>

				<p>Lombardi, A.; Lewinger, Ch.; C-Coloreado; 381; 1879 </p>

				<p>L&#x00F3;pez, F.; P- Relieve; 5347; 1875 </p>

				<p>L&#x00F3;pez, J. F.; P- Foto microsc&#x00F3;pica; 2370; 1861 </p>

				<p>L&#x00F3;pez de Pablos, E.; A-Anaglifos; 91872; 1924 </p>

				<p>Lubishez, B. E.; T-Objetivo; 119288; 1980 </p>

				<p>Lubosher, B. E.; C-&#x00D3;ptica; 120968; 1930 </p>

				<p>Lumi&#x00E8;re, Hermanos; C-Sistemas; 17281; 1895 </p>

				<p>Lumi&#x00E8;re, Hermanos; T-C&#x00E1;mara panor&#x00E1;mica; 27942; 1901 </p>

				<p>Lumi&#x00E8;re, L. J.; P-Estereos&#x00ED;ntesis; 77411; 1921 </p>

				<p>Lumi&#x00E8;re &amp; Ses Fils; C-Pantalla; 44008; 1908  </p>

				<p>Lumi&#x00E8;re &amp; Ses Fils; C-Pantalla; 50219; 199  </p>

				<p>Lumi&#x00E8;re &amp; Ses Fils; C-Sistemas; 34972; 1904 </p>

				<p>Lumi&#x00E8;re &amp; Ses Fils; C-Sistemas; 38291; 1906  </p>

				<p>Luque, J.; A-Anuncios; 77128; 1921 </p>

				<p>Luque, J.; A-Anuncios; 59512; 1914 </p>

				<p>Luque, J.; A-Abanicos; 60809; 1915 </p>

				<p>Luque, J.; A-Identificaci&#x00F3;n; 119191; 1930 </p>

				<p>Luque, J.; P-Pruebas; 62001; 1916 </p>

				<p>Luque, M.; P-Relieve: 128771; 1332 </p>

				<p>Mackenstein, G.; M-Chasis; 13421; 1892  </p>

				<p>Madsen, D. L.; M-Clich&#x00E9;; 2567; 1900 </p>

				<p>Maezty, M.; A-Identificaci&#x00F3;n; 101069; 1927 </p>

				<p>Magnus, M.; P-Relieve; 19004; 1896 </p>

				<p>Mahler, J.; T-Estereosc&#x00F3;pica; 13357; 1934 </p>

				<p>Maluquer, M.; T-Aparato microfoto; 69986; 1919 </p>

				<p>Mampel, D.; T-Ampliadora; 121886; 1931 </p>

				<p>Mampel, G.; T-Esmaltadora; 118640; 1930 </p>

				<p>Mampel, G.; T-Prensa; 123754 </p>

				<p>Man&#x00E9;n, P.; P-Contraste; 123246; 1931 </p>

				<p>Mangano-Migone, G.; P-Retoque; 123387; 1931 </p>

				<p>Manquillo, A.; T-Coche art&#x00ED;stico; 28917; 1901 </p>

				<p>Manufactura Papeles Foto; M-Papel; 64089; 1917 </p>

				<p>Manufacturas Bebes Ysuar; M-Chasis; 137761; 1935 </p>

				<p>Manufacturas Bebes Ysuar; T-C&#x00E1;mara; 137760; 1935 </p>

				<p>Marconi Wireless Teleg. Co.; T-Fototelegraf&#x00ED;a; 102078; 1927 </p>

				<p>Marconi Wireless Teleg. Co.; T-Telefotograf&#x00ED;a; 96841; 1926 </p>

				<p>Marcos, M.; T-Ampliadora; 121415; 1931 </p>

				<p>Marechal, C. R.; P-Fotolitograf&#x00ED;a; 4203; 1866 </p>

				<p>Mari, E.; T-C&#x00E1;mara; 120196; 1930 </p>

				<p>Mariani, J. L. ; C-Coloreado; 147077; 1919 </p>

				<p>Marin&#x00E9;, J.; M-Papel; 63937; 1917 </p>

				<p>Marion, A.; T-Pantallas; 74894; 1920 </p>

				<p>Maroniez, P.; T-Aparato instant&#x00E1;neo; 13387; 1892 </p>

				<p>Mart&#x00ED;, C.; A-Identificaci&#x00F3;n 140087; 1935 </p>

				<p>Mart&#x00ED;, F.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 10501; 1890 </p>

				<p>Mart&#x00ED;, L.; P-Ampliaciones; 118142; 1930 </p>

				<p>Mart&#x00ED;nez, A.; A-Esmalte/Porcelanas; 5132; 1873  </p>

				<p>Mart&#x00ED;nez, D.; T-Foto reformada; 59047; 1914 </p>

				<p>Mart&#x00ED;nez, J.; T-C&#x00E1;mara; 61022; 1915 </p>

				<p>Marwirz, H.; Saltmann, F.; T´C&#x00E1;mara plegable; 99971; 1926 </p>

				<p>Masana, J.; P-Retrato autoretrato; 124926; 1931 </p>

				<p>Mateo, F.; T-Iluminaci&#x00F3;n; 134589; 1934 </p>

				<p>Maurel, L.; Etiennot, J.; C-Coloreado; 46040; 1909 </p>

				<p>Mauri, J.; A-Impresi&#x00F3;n; 107462; 1928 </p>

				<p>Max B. du Pont Vitacolor Co.; C-Sistemas; 111680; 1929 </p>

				<p>Mayall, J. F. E.; T-Producci&#x00F3;n impression; 7033; 1887 </p>

				<p>Meinhardt, O.; T-Prensa; 108073; 1928 </p>

				<p>Meisenbach, J.; M-Clich&#x00E9;; 2493; 1882 </p>

				<p>Melero, A.; A-Metal; 83188; 1922 </p>

				<p>Mena, J.; P-Retrato; 106008; 1928 </p>

				<p>Mena, J.; P-Retrato; 57653; 1914 </p>

				<p>M&#x00E9;ndez, J.; Leivar, A.; A-Tejidos; 32607; 1903 </p>

				<p>M&#x00E9;ndez, J.; Leivar, A.; A-Tejidos; 32791; 1903 </p>

				<p>M&#x00E9;ndez, J.; P-Impresi&#x00F3;n; 21936; 1897 </p>

				<p>Messter; A-Foto a&#x00E9;rea; 69917; 1919 </p>

				<p>Metalline-Platten; P-Fijado; 27675; 1901 </p>

				<p>Metalline-Platten; P-Fijado; 29715; 1902 </p>

				<p>Metalline-Platten; P-Fijado; 31037; 1903 </p>

				<p>Meursing, A. H.; Gratama, E. J.; M-Papel; 103483; 1927 </p>

				<p>Mikut, P. O.; T-Espejo; 134406; 1934 </p>

				<p>Mimosa A.G.; C-Coloreado; 71224; 1919 </p>

				<p>Mingueza, T.; T-Estereoscopia; 140391; 1935 </p>

				<p>Miralles, B.; T-Proyector; 20752; 1897 </p>

				<p>Miralles, B.; T-Proyector; 20778; 1897 </p>

				<p>Miralles, H.; M-Cubeta; 28614; 1901 </p>

				<p>Miret, R.; M-Tarjeta postal; 105144; 1927 </p>

				<p>Molt&#x00F3;, R.; P-Reproducci&#x00F3;n; 55848; 1913 </p>

				<p>Monney, C. &amp; Mauzaise, C.; M-Papel; 4162; 1866 </p>

				<p>Montero, D.; Tirado, B.; A-Porcelana; 33391; 1904 </p>

				<p>Montero, D.; Tirado, B.; A-Porcelana; 33815; 1904 </p>

				<p>Montero, D; Tirado, B.; A-Porcelana; 32541; 1903 </p>

				<p>Montigny, A.; P-Reproducci&#x00F3;n; 90689; 1924 </p>

				<p>Montigny, A.; P-Reproducci&#x00F3;n; 90803; 1924 </p>

				<p>Montigny, A.; T-Aparato reproducci&#x00F3;n; 90647; 1924 </p>

				<p>Mora, A.; P-Emulsi&#x00F3;n; 38171; 1906 </p>

				<p>Moreno, J. N.; M-Tarjeta postal; 60981; 1915 </p>

				<p>Moreno, J. N.; M-Tarjeta postal; 63300; 1916 </p>

				<p>Moreno y Ruiz, M.; P-Calcograf&#x00ED;a; 3068; 1865 </p>

				<p>Moscoso, G.; A-Esmalte; 32639; 1903 </p>

				<p>Moscoso, G.; C-Sistemas Modern Style; 32638; 1903 </p>

				<p>Motta, D.; Rugiu, E.; Villa&#x00ED;n, A.; P-Chasis; 71666; 1919 </p>

				<p>M&#x00FC;ller, H.; T-Aparato prensa; 27580; 1906 </p>

				<p>M&#x00FC;ller, H.; T-Iluminaci&#x00F3;n; 38691; 1906 </p>

				<p>M&#x00FC;ller, Hermanos; T-Aparato prensa; 38696; 1906 </p>

				<p>Muller, L.; T-Esmaltadora; 139780; 1935 </p>

				<p>Multipose Portable Camera; M-Pel&#x00ED;cula; 114096; 1929 </p>

				<p>Multipose Portable Camera; M-Film-pack; 112731; 1929 </p>

				<p>Multipose Portable Camera; P-Revelado; 112741; 1921 </p>

				<p>Multipose Portable camera; T-Ampliadora; 112728; 1929 </p>

				<p>Multipose Portable Camera; T-Aparato revelado: 112742; 1929 </p>

				<p>Multipose Portable Camera; T-Aparato; 114068; 1929 </p>

				<p>Muntan&#x00E9;, J.; M-&#x00C1;lbum; 122080; 1931 </p>

				<p>Munuera, J.; T-Foto indirecta; 142970; 1936 </p>

				<p>Mu&#x00F1;oz, F.; A-Metal; 52278; 1912 </p>

				<p>Mu&#x00F1;oz, F.; P-Caricatura; 64638; 1917 </p>

				<p>Mu&#x00F1;oz, F.; T-Prismas; 62548; 1916 </p>

				<p>Mu&#x00F1;oz, J.; M-Placas; 16873; 1900 </p>

				<p>Murga, L.; T-Proyector; 20915; 1897 </p>

				<p>Murray, C. H.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 108593; 1928 </p>

				<p>Murray, H. D.; Spencer, D. A.; C-Pel&#x00ED;cula; 138755; 1935 </p>

				<p>Nachet, C.; C-Tricrom&#x00ED;a; 90016; 1924 </p>

				<p>Nachet, C.; T-Aparato imagen monocroma; 39423; 1906 </p>

				<p>Namias, R.; P-Relieve; 41063; 1907 </p>

				<p>Naranjo, M.; Bos&#x00F3;ms J.; T-Estereoscopia; 100847; 1926 </p>

				<p>National Photo Co.; M-Placas secas; 15050; 1893 </p>

				<p>Navarro, A.; A-Esmalte; 91849; 1924 </p>

				<p>Navarro, A.; T-Ampliadora; 118624; 1930 </p>

				<p>Navarro, D.; A-Porcelana; 92130; 1925 </p>

				<p>Nebel, M. E.; T-C&#x00E1;mara; 132538; 1933 </p>

				<p>Nebot, J.; A-Tejidos; 78335; 1921 </p>

				<p>Nederlandsch Laboratorium; C-Sistemas; 136615; 1934 </p>

				<p>Neithold, C.; T-Bastidor; 142908; 1935 </p>

				<p>Neumann, H. T.; T-C&#x00E1;mara; 133661; 1934 </p>

				<p>Neumayer, L.; T-Aparato con refector; 23607; 1899 </p>

				<p>Nicolau, T.; Nicolau, J. M.; T-Aparato; 141636; 1936 </p>

				<p>Nicolau, T.; Nicolau, J. M.; T-Negativos; 137880; 1935 </p>

				<p>Nicolau, T.; Nicolau, J. M.; T-Negativos; 141637; 1936 </p>

				<p>Nieto, C. P-Pegado adherol; 96988; 1926 </p>

				<p>Nieto, C.; P-Fotocelina; 26011; 1900 </p>

				<p>Nieto, C.; P-Pegado adherol; 58573; 1914 </p>

				<p>Nieto, C.; P-Pegado Adherol; 60531; 1915 </p>

				<p>Nikolaus, E.; T-Obturador; 56833; 1913 </p>

				<p>Nocher, A.; P-Alb&#x00FA;mina; 4663; 1869 </p>

				<p>Nordmann, C.; T-Proyector; 130993; 1933 </p>

				<p>Nordmann, Ch.; C-Reproducciones; 143569; 1937 </p>

				<p>Novell, L.; T-Visor; 117859; 1930 </p>

				<p>Nueda, L.; M-Chasis; 80163; 1921 </p>

				<p>Olavarrieta, A.; C-Sistema Linicolor; 63538; 1916 </p>

				<p>Olavarrieta, A.; P-Fosforescente; 47052; 1909 </p>

				<p>Oliver, F.; C-Bicrom&#x00ED;a; 121436; 1931 </p>

				<p>Oliver, F.; P-Toma de fotos; 122647; 1931 </p>

				<p>Oliver, F.; M-Pel&#x00ED;cula; 119424; 1930 </p>

				<p>Oliver, F.; P-Positivos bicolor; 121846; 1931 </p>

				<p>Oliver, F.; P-Revelado; 123897; 1931 </p>

				<p>Oliver, F.; P-Superposici&#x00F3;n; 121872; 1931 </p>

				<p>Oliver, F.; T-Perfeccionamiento; 120185; 1930 </p>

				<p>Opticolor A.G.; P-Revelado; 131234; 1933 </p>

				<p>Ordov&#x00E1;s, J.; T-Cart&#x00F3;grafo; 97025; 1926  </p>

				<p>Ordov&#x00E1;s, J.; T-Estereoscopia; 82395; 1922 </p>

				<p>Ortega, P.; M-Anunciador; 12349; 1891 </p>

				<p>Ortiz; Castillo; Palomino; P-Fotoescultura; 141659; 1936 </p>

				<p>Oses, J. de; T-Iluminaci&#x00F3;n; 3098; 1883 </p>

				<p>Pacheco, J.; P-Viraje; 63440; 1916 </p>

				<p>Pag&#x00E1;n, E.M-Chasis Verascopo; 37902; 1906 </p>

				<p>Pag&#x00E9;s, J.; Santes, A.; M-Papel; 30509; 1902 </p>

				<p>Pag&#x00E9;s, J.; Santes, A.; M-Placas; 30510; 1902 </p>

				<p>Palau, A.; M-Pel&#x00ED;cula; 77321; 1921 </p>

				<p>Palau, A.; T-Marcador; 89840; 1924 </p>

				<p>Palau, A.; T-Pinzas graduables; 88402; 1924 </p>

				<p>Palomeque, M.; P-Reproducci&#x00F3;n; 120200; 1930 </p>

				<p>Papeles cianogr&#x00E1;ficos; M-Papel; 103357; 1927 </p>

				<p>Papeles cianogr&#x00E1;ficos; M-Papel; 99410; 1926 </p>

				<p>Papiers Pelliculaires Pin; M-Pel&#x00ED;cula; 61509; 1916 </p>

				<p>Parera, J. B.; A-Cristal; 78488; 1921 </p>

				<p>Parker, E. W.; C-Coloreado; 6841; 1887 </p>

				<p>Pascal, F.; T-C&#x00E1;mara; 36089; 1905 </p>

				<p>Pastor, J.; A-Foto espejo; 137447; 1935 </p>

				<p>Path&#x00E9; Cinema; M-Chasis; 90956; 1924 </p>

				<p>Pech, J. L.; T-Proyector; 69834; 1919:  </p>

				<p>Pellicer Sala, J.; A-Abanicos; 81099; 1922 </p>

				<p>Pe&#x00F1;a, F.; T-Proyector diapositiva; 136597; 1934 </p>

				<p>Pe&#x00F1;a, J.; P-Positivos; 144253; 1938 </p>

				<p>P&#x00E9;rez Garc&#x00ED;a, C.; A-Anuncios; 25520; 1900 </p>

				<p>P&#x00E9;rez, L.; Nieto, J.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 113986; 1929 </p>

				<p>P&#x00E9;rez, L.; Nieto, J.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 117971; 1930 </p>

				<p>P&#x00E9;rez, M.; P-Reproducci&#x00F3;n; 44126; 1938 </p>

				<p>P&#x00E9;rez-Agua, C.; M-Fondo; 5301; 1912 </p>

				<p>Philbrook, B. S.; C-Sistemas; 40645; 1907 </p>

				<p>Philippi, L. H.; P-Reproducci&#x00F3;n; 2156; 1882 </p>

				<p>Philippi, L. H.; P-Reproducci&#x00F3;n; 2759; 1882 </p>

				<p>Philips Gloeilampen; P-Rayos ultravioletas; 128164; 1932 </p>

				<p>Philips Gloeilampen; P-Rayos; 123907; 1931 </p>

				<p>Philips Gloeilampen; T-Iluminaci&#x00F3;n; 132041; 1933 </p>

				<p>Philips Gloeilanpen; P-Imagen contrastada; 121989; 1931 </p>

				<p>Photo des coleurs; C-Placas; 48044; 1910 </p>

				<p>Photo des coleurs; C-Tricrom&#x00ED;a; 46247; 1909 </p>

				<p>Photogravure Rotative; M-Clich&#x00E9;; 57179; 1913 </p>

				<p>Photoline; D.; A-Impresi&#x00F3;n; 121931; 1931 </p>

				<p>Photomaton Parent; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 109159; 1928 </p>

				<p>Photomaton Parent; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 118583; 1930 </p>

				<p>Photomaton Parent; T-Aparato; 117284; 1930  </p>

				<p>Pictet, L.; Cantoni, M.; T-Estereoscopia; 87600; 1923 </p>

				<p>Pietzner, C.; P-Relieve; 22419; 1898 </p>

				<p>Pietzner, C.; P-Relieve; 22747; 1898 </p>

				<p>Pifer, G. N.; M-Placas; 30117; 1902 </p>

				<p>Pifer, G. N.; P-Emulsi&#x00F3;n; 30119; 1902 </p>

				<p>Pifer, G. N.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 30118; 1902 </p>

				<p>Pikington, H. M.; M-Clich&#x00E9;; 57762; 1914 </p>

				<p>Pikington, H. M.; P-Reproducci&#x00F3;n; 57763; 1913 </p>

				<p>Pikington, H. M.; P-Reproducci&#x00F3;n; 57764; 1914 </p>

				<p>Pikington, H.M.; A-Reproducci&#x00F3;n; 54162; 1912 </p>

				<p>Pl&#x00E1; Talens, V.; P-Fondos; 139531; 1935 </p>

				<p>Planas, L.; M-Tarjeta postal; 65186; 1917 </p>

				<p>Plauber Industrial; P- Relieve; 118351; 1930 </p>

				<p>Plon, E. Mourrit et Cie.; C-Sistemas; 18259; 1895 </p>

				<p>Portet, V.; A-Abanicos; 64573; 1917 </p>

				<p>Postergraph Incorp.; M-Clich&#x00E9;; 110214; 1928 </p>

				<p>Postergraph Incorp.; T-Planchas; 112167; 1929 </p>

				<p>Preiss, L.; C-Tricom&#x00ED;a; 92685; 1925 </p>

				<p>Preiss, L.; C-Tricrom&#x00ED;a; 92684; 1925 </p>

				<p>Printex Co. Ltd; A-Impresi&#x00F3;n; 54977; 1913 </p>

				<p>Publicaciones Peri&#x00F3;dicas; P-Reproducci&#x00F3;n; 5323 bis; 1875 </p>

				<p>Punyed, A.; Mercader, &#x00C1;.; P-Relieve; 148956; 1939 </p>

				<p>Queryaux, J.; M-Tarjeta postal; 27931; 1901 </p>

				<p>Ramos, I.; T-C&#x00E1;mara estereosc&#x00F3;pica; 117372; 1930 </p>

				<p>Ramspeck,; Schafer; Harms; T-Aparato auto; 11369; 1890 </p>

				<p>Reeves, J.; C-Colorado; 4960; 1872 </p>

				<p>Reignier, J.; Morand, F.; T-Ampliadora; 20272; 1897 </p>

				<p>Riaza, M.; A-Retrato; 61295; 1915 </p>

				<p>Riba, S.; T-Prensa; 46653; 1909 </p>

				<p>Riera, J.; P-Revelado; 142120; 1936 </p>

				<p>Riera, J.; T-C&#x00E1;mara fotogramas; 144019; 1938 </p>

				<p>Rieusset Co.; M-Clich&#x00E9;; 97305; 1926 </p>

				<p>Rimailho, &#x00C9;.; T-Aparato hemer&#x00E1;scopo; 21650; 1897 </p>

				<p>R&#x00ED;o, D.; M-Tarjeta postal; 38428; 1906 </p>

				<p>Riudavets, J.; P-Exposici&#x00F3;n; 60102; 1915 </p>

				<p>Riudavets, J.; T-C&#x00E1;mara foto animada; 61688; 1916 </p>

				<p>Riva, A.; Riva, J.; Riva, C.; A-Impresi&#x00F3;n; 125292; 1931 </p>

				<p>Riva, A.; Riva, J.; Riva, C.; A-Impresi&#x00F3;n; 126091; 1932 </p>

				<p>Rivas Huetos, J.; P-Retrato; 13736; 1892 </p>

				<p>Rivetta, G.; M-Pel&#x00ED;cula; 78247; 1921 </p>

				<p>Rivetta, G.; T-Almac&#x00E9;n; 78248; 1921 </p>

				<p>Rixen, C. J.; T-Aparato; 131483; 1933 </p>

				<p>Roca Togores, J.; T-C&#x00E1;mara Estereosc&#x00F3;pica; 55892, 1914 </p>

				<p>Rodr&#x00ED;guez, E.; P-Caricaturas; 140958; 1935 </p>

				<p>Rodr&#x00ED;guez, E.; P-Siluetas; 52516; 1912 </p>

				<p>Rodr&#x00ED;guez, M.; T-C&#x00E1;mara galer&#x00ED;a; 55967; 1913 </p>

				<p>Rodr&#x00ED;guez, R.; P-Relieve; 57478; 1914 </p>

				<p>Roffs, E.; P-Emulsi&#x00F3;n; 28365; 1901 </p>

				<p>Rohrman, L.; T-Aparato reproducci&#x00F3;n; 13145; 1892 </p>

				<p>Rohrmann, L.; Rauthe, R.; P-Reproducci&#x00F3;n; 12359; 1891 </p>

				<p>Romani, F.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 25273; 1899 </p>

				<p>Rooy, A. L.; T-Telefotograf&#x00ED;a; 47178; 1910 </p>

				<p>Roscas, V.; Vall&#x00E9;s, J.; M-Cubeta; 148584; 1939 </p>

				<p>Rosenfeldt, E.; T-Aparato miniatura; 52732; 1912 </p>

				<p>Rossi, S.; T-Aparato montaje; 147043; 1939 </p>

				<p>Roswag, A.; T-Aparato grafoscopio; 2245; 1882 </p>

				<p>Ruiter, J.; P-Emulsi&#x00F3;n; 41058; 1907 </p>

				<p>Ruiz, T; .A-Foto espejo; 85045; 1923 </p>

				<p>Russo, M.; Zanardo, G. B.; P-Reproducci&#x00F3;n; 16599; 1894 </p>

				<p>Sabat&#x00E9;, I.; M-Soporte; 107630; 1928 </p>

				<p>S&#x00E1;enz, &#x00C1;.; M-Soporte tarjeta; 25814; 1900 </p>

				<p>Safety Cine “Safety Film”; M-Pel&#x00ED;cula; 115597; 1929 </p>

				<p>Salvador, I.; P-Tonos; 147195; 1939 </p>

				<p>S&#x00E1;nchez, J.; A-Tejidos; 3043; 1865 </p>

				<p>S&#x00E1;nchez., E.; P-Caricatura; 116680; 1930 </p>

				<p>Sandig, E.; M-Soporte tarjeta; 133672; 1934 </p>

				<p>Sassoli, M.; T-Aparato; 138630; 1935  </p>

				<p>Sassoli, M.; T-C&#x00E1;mara estereosc&#x00F3;pica; 145176; 1939 </p>

				<p>Savignac, L.; P-Transparencia; 101219; 1927 </p>

				<p>Savignac, L.; T-Iluminaci&#x00F3;n; 141365; 1936 </p>

				<p>Saville, D. H.; A-Telefotograf&#x00ED;a; 59760; 1914 </p>

				<p>Schachinger, F.; A-Varios; 17235; 1895 </p>

				<p>Scheimpflug, Th.; A-Foto a&#x00E9;rea; 39270; 1906 </p>

				<p>Schimmelpfennig, F.; T-C&#x00E1;mara; 111483; 1929 </p>

				<p>Schlessinger, M.; T-C&#x00E1;mara foto animada; 127846; 1932 </p>

				<p>Schmidt, K.; T-C&#x00E1;mara 77726; 1921 </p>

				<p>Schnitzler, G.; T-Producci&#x00F3;n transparente; 20640; 1897 </p>

				<p>Schoenfelder, P. E.; Kehle, E.; A-Impresi&#x00F3;n; 1903; 1896 </p>

				<p>Schoenfelder, P. E.; Kehle, E.; A-Impresi&#x00F3;n; 19966; 1896 </p>

				<p>Schoepp, H.; Schoepp, F.; M-Pel&#x00ED;culas; 76370; 1920 </p>

				<p>Schower, M.; T-Prensa; 14521; 1893 </p>

				<p>Schwarz, A.; P-Copias; 22539; 1898 </p>

				<p>Schweitzer, H.; T-Aparato foto serie; 140112; 1935 </p>

				<p>Sebastia, P.; C-Retratos; 4419; 1867 </p>

				<p>Seckendorff, F.; P-Relieve; 41961; 1907 </p>

				<p>Selbach, A.; Ramos, L.; P-Positivos; 53134; 1912 </p>

				<p>Selgas, M.; T-Aparato revelado; 79283; 1921 </p>

				<p>Selgas, M.; T-Aparato revelado; 81046; 1922  </p>

				<p>Selgas, M.; T-Aparato; 81045; 1922 </p>

				<p>Selgas, M.; T-Aparato; 81046; 1922 </p>

				<p>Selle, G.; C-Aparato fotogr&#x00E1;fico; 31969; 1903 </p>

				<p>Selle, G.; C-Aparato; 23605; 1899 </p>

				<p>Selle, G.; C-Fondos; 31584; 1903 </p>

				<p>Selle, G.; C-Negativos; 21389; 1897 </p>

				<p>Selle, G.; C-Sistemas; 21388; 1897 </p>

				<p>Selle, G.; P-Emulsi&#x00F3;n; 31971; 1903 </p>

				<p>Selle, G.; T-Diafragma; 31970; 1903 </p>

				<p>Sellier, L.; C-Coloreado; 5358; 1875 </p>

				<p>Sequeira, J.; Alabern, A.; A-Metal; 20259; 1897 </p>

				<p>Serra, S.; M-Chasis; 104066; 1927 </p>

				<p>Serra Vall-Llovera, S.; M-Chasis; 104845; 1927 </p>

				<p>Servian, Ch.; Sage, J.; C-Sistemas Radiotint; 22667; 1898 </p>

				<p>Siemens &amp; Halske; P-Emulsi&#x00F3;n; 134227; 1934 </p>

				<p>Sierra, J.; M-Soporte carte de visite; 2679; 1863 </p>

				<p>Sierra Pyaba, J.; M-Soporte carte de visite; 4084; 1895 </p>

				<p>Silvestro, G.; T-Fotos positivas; 46191; 1909 </p>

				<p>Smith, J. H.; Merckens, W.; M-Pel&#x00ED;cula; 40043; 1907 </p>

				<p>Smith, J. H.; Merckens, W.; P-Fabricaci&#x00F3;n; 40439; 1907 </p>

				<p>Sociedad Autofoto; P-Ferrotipo; 14910; 1893 </p>

				<p>Sociedad Autofoto; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 14776; 1893 </p>

				<p>Sociedad Espa&#x00F1;ola de Foto; A-Identificaci&#x00F3;n; 115622; 1929 </p>

				<p>Sociedad Espa&#x00F1;ola; A-Reproducci&#x00F3;n; 2658; 1863 </p>

				<p>Sociedad Ib&#x00E9;rica El&#x00E9;ctricas; T-Telefotograf&#x00ED;a; 112372; 1929 </p>

				<p>Sociedad Ib&#x00E9;rica El&#x00E9;ctricas; T-Telefotograf&#x00ED;a; 112574; 1929 </p>

				<p>Soci&#x00E9;t&#x00E9; Anonyme Produits Photo; M-Pel&#x00ED;cula; 28788; 1901 </p>

				<p>Soci&#x00E9;t&#x00E9; Civile Photo Cine. C-Sistemas; 108167; 1928 </p>

				<p>Soci&#x00E9;t&#x00E9; Civile Photo Cine; P-Reproducci&#x00F3;n; 102573; 1927 </p>

				<p>Soci&#x00E9;t&#x00E9; d’Optique M&#x00E9;canique; T-Objetivo; 69473; 1919 </p>

				<p>Soci&#x00E9;t&#x00E9; d’Optique M&#x00E9;canique; T-Portaplacas; 69472; 1919 </p>

				<p>Soci&#x00E9;t&#x00E9; Fran&#x00E7;aise Cine; C-Impresi&#x00F3;n; 109388; 1928 </p>

				<p>Soci&#x00E9;t&#x00E9; Fran&#x00E7;aise Cine; C-Sistemas; 112144; 1939 </p>

				<p>Soci&#x00E9;t&#x00E9; Fran&#x00E7;aise Cine; C-Filtro; 113440; 1929  </p>

				<p>Soci&#x00E9;t&#x00E9; Industrielle Ap. Chimiques; P-Viraje; 104823; 1927 </p>

				<p>Soci&#x00E9;t&#x00E9; Technique d’ Optique; A-Panor&#x00E1;mica; 10737; 1928 </p>

				<p>Soci&#x00E9;t&#x00E9; Technique d’ Optique; T-Aparato tiraje; 114339; 1929  </p>

				<p>Soci&#x00E9;t&#x00E9; Technique d’ Optique; T-Aparato tiraje; 115121; 1929 </p>

				<p>Soci&#x00E9;t&#x00E9; Technique d’ Optique; T-Iluminaci&#x00F3;n; 106181; 1928 </p>

				<p>Soci&#x00E9;t&#x00E9; Technique d’ Optique; T-&#x00D3;bjetivo; 106873; 1928 </p>

				<p>Soler, A.; T-C&#x00E1;mara estereosc&#x00F3;pica; 85037; 1923 </p>

				<p>Solsona-R&#x00ED;us; T-C&#x00E1;mara estereosc&#x00F3;pica; 127532; 1932 </p>

				<p>Soolen, Ch.; T-&#x00D3;ptica; 82386; 1922 </p>

				<p>Sosna, G. W. A.; Biedebach, E.; C-Material; 63033; 1916 </p>

				<p>Soul&#x00E9;, D. J. M.; T-Obturador; 24653; 1899 </p>

				<p>Soullier, E. J. B.W.; T-Aparato tiraje; 87657; 1923 </p>

				<p>Sperati, M.; M-Cliche; 74081; 1920 </p>

				<p>Spitzer, E.; T-Producci&#x00F3;n; 34927; 1904 </p>

				<p>Splendicolor; C-Tricrom&#x00ED;a; 107334; 1928 </p>

				<p>Standard El&#x00E9;ctrica; T-Telefotograf&#x00ED;a; 116384; 1930 </p>

				<p>Steinberg, E.; T-Iluminaci&#x00F3;n; 92203; 1925 </p>

				<p>Steinborn, G.; P-Positivos; 105363; 1927 </p>

				<p>Steinborn, G.; P-Positivos; 108178; 1928 </p>

				<p>Stereo Indupor G.; T-Estereoscopia; 75908; 1920 </p>

				<p>Still, W.M. &amp; Sons; Adamson, A. G.; 123917; 1931 </p>

				<p>Stille, C.; A-Anuncios; 59512; 1914 </p>

				<p>Stille, C.; T-Telefotograf&#x00ED;a; 55397; 1913 </p>

				<p>Stock, F. J. J.; C-Sistemas; 144820; 1938 </p>

				<p>Storti, V.; P-Fotogligo; 47116; 1910 </p>

				<p>Stumman, E.; P- Relieve; 23588; 1898 </p>

				<p>Subir&#x00E1;, A.; M-Placas; 147269 </p>

				<p>Sugra&#x00F1;es, M.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 13714; 1892 </p>

				<p>Sury, J. J.; M-Papel; 56761; 1913 </p>

				<p>Sury, J. J.; M-Papel; 89424; 1924 </p>

				<p>Sutton, H.; P- Relieve; 7616; 1887 </p>

				<p>Synoloids Limited; P-Reproducci&#x00F3;n; 39140; 1906 </p>

				<p>Szcepanik, J.; C-Sistemas; 29853; 1902 </p>

				<p>Szcepanik, J.; C-Placas sensibles; 40434; 1907 </p>

				<p>Szcepanik, J.; T-Aparato proyecci&#x00F3;n: 35042; 1904 </p>

				<p>Szcepanik, Jan et Cie; T-Aparato proyecci&#x00F3;n; 26261; 1900 </p>

				<p>Szcepanik, Jan et Cie; A-Tejidos; 30030; 1902 </p>

				<p>Taber, F. A.; P-Relieve; 18905; 1896 </p>

				<p>Tarszenski, L.; M-Soporte carte de visite; 4300; 1867 </p>

				<p>Tartara, G.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 69750; 1919 </p>

				<p>Tartara, G.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 72270; 1920 </p>

				<p>Tartara, G.; T-Aparato revelado; 73666; 1920 </p>

				<p>Technicolor Motion Picture Co; T-Aparato; 118609; 1930 </p>

				<p>Teixid&#x00F3;, J.; M-Clich&#x00E9;; 14870; 1893 </p>

				<p>Telefunken Gesellschaft; T-Telefotograf&#x00ED;a; 111685; 1929 </p>

				<p>Telepantograph Gesellschaft; P-Revelado; 56312; 1913 </p>

				<p>Temino Sagredo, E.; A-Cristal opal; 73641; 1920 </p>

				<p>Thi&#x00E9;ry, F.; M-Estuches; 27640; 1901 </p>

				<p>Thommen &amp; Fleury; T-Pantallas fotogr&#x00E1;ficas; 74894; 1920 </p>

				<p>Thompson, F. B.; M-Pel&#x00ED;cula; 70385; 1919 </p>

				<p>Tideman; Glidemeister; T-Estereosc&#x00F3;pica; 111025; 1929 </p>

				<p>Tirado, B.; A-Fotograbado; 34954; 1904 </p>

				<p>T&#x00F3; Amat, J.; P-Pruebas; 124656; 1931 </p>

				<p>T&#x00F3;, J.; P-Estereoscopia; 128431; 1932 </p>

				<p>Toldr Viazo, A.; T-Tarjeta postal; 40016; 1907 </p>

				<p>Torre, G.; M-Tarjeta postal; 31757; 1903 </p>

				<p>Torre, M.; M-Soporte tarjeta; 9030; 1888 </p>

				<p>Torres, L.; T-C&#x00E1;mara; 6334; 1886 </p>

				<p>Torres, L.; T-C&#x00E1;mara; 6909; 1886 </p>

				<p>Tort, J.; M-Film-pack. Roll films; 146586; 1939 </p>

				<p>Toscas, V.; Vall&#x00E9;s, J. T-Aparato autom&#x00E1;tico; 143917; 1937 </p>

				<p>Toscas, V.; Vall&#x00E9;s, J.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 142360; 1936 </p>

				<p>Toscas, V.; Vall&#x00E9;s, J.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 142554; 1936 </p>

				<p>Toscas, V.; Vall&#x00E9;s, J.; T-Estereosc&#x00F3;pica; 143857; 1937 </p>

				<p>Toscas, V.; Vall&#x00E9;s, J.; T-Foto ambulante; 141191; 1934 </p>

				<p>Toupillier, A. J.; T-Estereoscopia; 46692; 1909 </p>

				<p>Toupillier, A. J.; T-Estereoscopia; 78906; 1921 </p>

				<p>Traube, A.; C-Sistemas; 75186; 1920 </p>

				<p>Trilla, J.; M-Carretes; 143799; 1937 </p>

				<p>Tru Colour Film; C-Sistemas; 126882; 1992 </p>

				<p>Tru&#x00E1;n, A.; C-Sistemas oleofotograf&#x00ED;a; 5808; 1878 </p>

				<p>Turner, A. R.; T-Aparato revelado; 73650; 1920 </p>

				<p>Tyach, J.; M-Placas; 13180; 1892 </p>

				<p>Ulysse, P.; C-Impresi&#x00F3;n luminosa; 61584; 1916 </p>

				<p>Ungerer, M. F.; C-Placas Lumiere; 56188; 1913 </p>

				<p>Union Ph. Lumi&#x00E8;re &amp; Jougla; C-Policrom&#x00ED;a; 110199 </p>

				<p>Union Ph. Lumi&#x00E8;re &amp; Jougla; P-Nitratos revelado; 89148; 1924 </p>

				<p>Universal Camera Co.; T-C&#x00E1;mara; 136990; 1935 </p>

				<p>Universal Camera Co.; T-C&#x00E1;mara; 136990; 1935 </p>

				<p>Urabayen, L.; P-Proyector diapositiva; 129668; 1933 </p>

				<p>Ureg Universal-Reklame; P-Transparencia; 103551; 1927 </p>

				<p>Url&#x00E9;zaga, N.; P-Estereosc&#x00F3;pia; 103583; 1927 </p>

				<p>Val del Omar, J.; T-Proyector diapositiva: 125155; 1931 </p>

				<p>Vald&#x00E9;s, F.; M-Soporte tarjeta; 33815; 1904 </p>

				<p>Valeiras, R.; T-Cuberta revelado; 131999; 1933 </p>

				<p>Valent&#x00ED;, M.; P-Reflexi&#x00F3;n; 145244; 1938 </p>

				<p>Valls, R.; C-Retratos; 2069; 1863 </p>

				<p>Varney, L. E.; C-Sistemas; 82177; 1922 </p>

				<p>Vathis, S.; C-Pirocromograf&#x00ED;a; 30028; 1902 </p>

				<p>Vaucamps, V.; C-Sistemas; 19665; 1896 </p>

				<p>Velophot Erzeugung und Vertrieb Photographischer Neuheiten; T-C&#x00E1;mara; 78682; 1921 </p>

				<p>Verdaguer, F.; T-Obturador; 12455; 1891 </p>

				<p>Verg&#x00E9;s, G.; T-C&#x00E1;mara; 82838; 1922 </p>

				<p>Verini, K.; T-Obturador; 46818; 1919 </p>

				<p>V&#x00E9;rola, P.; C-Sistemas; 112339; 1929 </p>

				<p>Vicent, L.; A-Tejidos; 112939; 1929 </p>

				<p>Victorero, A. y hermanos; T-Oscilador; 101616; 1927 </p>

				<p>Vidal, A.; C-Coloreado; 51023; 1911 </p>

				<p>Vierbuche, R.; T-Secadora; 142573; 1936 </p>

				<p>Vierkotter, P.; T-Iluminaci&#x00F3;n; 100807; 1926 </p>

				<p>Vigan&#x00F3;, R.; M-Pel&#x00ED;cula; 127452; 1932 </p>

				<p>Vilaseca, E.; P-Movimiento; 60495; 1915 </p>

				<p>Vi&#x00F1;as, J.; Vi&#x00F1;as, A.; M-Clich&#x00E9;; 128897; 1932 </p>

				<p>Vizcayno, M.; P- Relieve; 1888; 1896 </p>

				<p>Vobach, W.; M-Papel; 95910; 1925 </p>

				<p>Voig &amp; Haffner; T-Iluminaci&#x00F3;n; 58728; 1914 </p>

				<p>Wade, H.; C-Pantalla; 113882; 1929 </p>

				<p>Wade, H.; C-Sistemas; 113880; 1929 </p>

				<p>Wade, H.; C-Sistemas; 114251; 1929 </p>

				<p>Wade, H.; C-Sistemas; 114252; 1929 </p>

				<p>Waldmann, F.; M-Chasis; 71358; 1919 </p>

				<p>Walker, J.; M-&#x00C1;lbum; 85125; 1923 </p>

				<p>Weber, C.; T-Obturador; 54343; 1912 </p>

				<p>Weil, V.; C-Transparencias; 95379; 1925 </p>

				<p>Weyde, H.; T-Aparato; 374; 1879 </p>

				<p>Wiese, E.; T-C&#x00E1;mara; 141063; 1935 </p>

				<p>Willeine, F.; P-Fotoescultura; 2659; 1863 </p>

				<p>Willis, W.; P-Litograf&#x00ED;a fotoqu&#x00ED;mica; 7707; 1887 </p>

				<p>Wolff, H. A.; T-Aparato autom&#x00E1;tico; 46312; 1909 </p>

				<p>Wolff, H. A.; T-Aparato; 51867; 1911 </p>

				<p>Wolff-Heide, E.; M-Placas; 79096; 1921 </p>

				<p>Wothly, J.; P-Wothlytipia; 3046; 1865 </p>

				<p>Yus, A.; P-Foto con im&#x00E1;genes; 125408; 1932 </p>

				<p>Zeiss, C.; T-Estereoscop&#x00ED;a; 77185; 1921 </p>

				<p>Zeiss, C.; T-Aparato tridimensional; 82621; 1922 </p>

				<p>Zeiss, C.; T-C&#x00E1;mara foto a&#x00E9;rea; 94695; 1925  </p>

				<p>Zerkowitz, A.; M-Papel; 108347  </p>

				<p>Ziegle, N.; M-Papel; 44533; 1908</p>
	
			</app>
		</app-group>
			
			
		
	</back>
</article>
